Benneꞌ caꞌ dxuse̱de Jesús dxelálaje̱ꞌ dau zruaꞌ xtila lu zra láꞌazxa chee̱ judío caꞌ
6
Tu lu zra láꞌazxa chee̱ judío caꞌ,
gudé Jesús naga naxaza zruaꞌ xtila,
naꞌ benneꞌ caꞌ dxusé̱dene̱ꞌ zjaque̱ꞌ dxelálaje̱ꞌ dau zruaꞌ xtila,
naꞌ dxelezrube na nen ne̱ꞌe̱,
ne dxelawe̱ꞌ zruaꞌ xtila naꞌ.
2 Nadxa benneꞌ xudauꞌ fariseo caꞌ buluche̱be̱ꞌ le̱ꞌ:
―¿Bizr chee̱ naꞌ dxunle leꞌe tu zrin da quebe naca na gunle zra láꞌazxa chee̱dxu?
3 Jesús beche̱be̱ꞌ:
―¿Quebe ne gulábale leꞌe ca be̱n David ne benneꞌ ljwezre̱ꞌ caꞌ gate guledune̱ꞌ?
4 Guxúꞌu David naꞌ tu lu xudauꞌ chee̱ Dios,
ne guqué̱ꞌe̱ xeta xtila da gulúꞌu bxruze lau Dios,
naꞌ gudawe̱ꞌ na,
ne bnézrujte̱ꞌ chee̱ benneꞌ caꞌ zjácale̱ne̱ꞌ le̱ꞌ,
ne quebe naca chee̱ꞌ xelawe̱ꞌ xeta xtila naꞌ.
Tuze bxruze caꞌ naca chee̱ꞌ xelawe̱ꞌ na.
5 Cáꞌanqueze guzre Jesús benneꞌ caꞌ:
―Nedaꞌ,
Benneꞌ Gulje̱ꞌ Bénneache,
nápaquezaꞌ xel-la dxenná bea ca naca chee̱ zra láꞌazxa.
Jesús dxexune̱ꞌ benneꞌ nazrinnaj ne̱ꞌe̱
6 Xetú lu zra láꞌazxa chee̱ judío caꞌ,
guxúꞌu Jesús tu lu xuꞌu,
naꞌ guzú lawe̱ꞌ dxusé̱dene̱ꞌ benneꞌ zaj nazrague̱ꞌ naꞌ.
Zua naꞌ tu benneꞌ nazrinnaj ne̱ꞌe̱ xabe̱la.
7 Benneꞌ caꞌ dxuluxuzájle̱ꞌe̱ da nadxixruj bea na,
ne benneꞌ xudauꞌ fariseo caꞌ dxuluzuzre̱ꞌ Jesús chee̱ xeleléꞌene̱ꞌ che xexún Jesús bénneaꞌ lu zra láꞌazxa chee̱ꞌ,
chee̱ xelezéquene̱ꞌ xelaweꞌ zria Jesús.
8 Jesús ba nézene̱ꞌ ca da dxelegúꞌu lazre̱ꞌ,
naꞌ guzre̱ꞌ bénneaꞌ nazrinnaj ne̱ꞌe̱:
―Guxasa,
ne guzé̱ laduj nigá.
Benneꞌ naꞌ guxase̱ꞌ,
naꞌ guzé̱ꞌ naꞌ.
9 Nadxa gunná Jesús,
guzre̱ꞌ benneꞌ caꞌ:
―Naꞌa guche̱baꞌ leꞌe tu:
¿Bízrala naꞌ waca gundxu zra láꞌazxa chee̱le,
da xrlátaje che da cale̱la?
¿Gucache cháwedxu xel-la nabán chee̱ tu benneꞌ,
che guzría xidxu na?
10 Nadxa Jesús guné̱ꞌe̱ benneꞌ caꞌ zaj naxechaj Le̱ꞌ,
naꞌ guzre̱ꞌ benneꞌ we̱ꞌ naꞌ:
―Bli naꞌu nigá.
Benneꞌ naꞌ be̱ne̱ꞌ caꞌ,
naꞌ bexácate̱ ne̱ꞌe̱ naꞌ.
11 Naꞌ benneꞌ caꞌ zaj zre̱ꞌe̱ naꞌ belezráꞌale̱ꞌe̱,
naꞌ gulezú lawe̱ꞌ dxuluche̱be ljwezre̱ꞌ bi xelezéquene̱ꞌ xelune̱ꞌ chee̱ Jesús chee̱ xuluzría xiꞌe̱ Le̱ꞌ.
Jesús dxequé̱ꞌe̱ benneꞌ chazrinnu caꞌ xelaque̱ꞌ gubáz chee̱ꞌ
12 Ca lu zra naꞌ Jesús guxíaje̱ꞌ tu lu xiꞌa xeajchálajle̱ne̱ꞌ Dios,
naꞌ guzúe̱ꞌ bedú xe̱la dxuchálajle̱ne̱ꞌ Dios.
13 Ca guxaníꞌ gunné̱ꞌ benneꞌ caꞌ dxusé̱dene̱ꞌ,
ne guqué̱ꞌe̱ chazrinnu benneꞌ caꞌ,
naꞌ bzre̱ꞌe̱ benneꞌ caꞌ xelaque̱ꞌ gubáz chee̱ꞌ.
14 Benneꞌ caní zaj naque̱ꞌ:
Simón,
(bénneaꞌ bzue̱ꞌ le̱ꞌ Pedro),
Andrés,
(benneꞌ biche Simón naꞌ),
Jacobo,
Juan,
Felipe,
Bartolomé,
15 Mateo,
Tomás,
Jacobo,
(zriꞌine Alfeo),
Simón,
(bénneaꞌ dxedábague̱ꞌ benneꞌ Roma caꞌ)
16 Judas,
(benneꞌ biche Jacobo), ne
Judas Iscariote,
(bénneaꞌ gudée̱ꞌ Jesús lu naꞌ benneꞌ caꞌ dxeledábague̱ꞌ Le̱ꞌ.)
Discípulos Elegidos
Jesús dxusé̱dene̱ꞌ benneꞌ zante̱
17 Jesús bdinne̱ꞌ lu xiꞌa naꞌ nen benneꞌ caꞌ dxusé̱dene̱ꞌ,
naꞌ bzrine̱ꞌ tu lacheꞌ nen benneꞌ caꞌ.
Benneꞌ zan zaj zre̱ꞌe̱ naꞌ zaj nababe̱ꞌ xe̱zre caꞌ zaj nababa Judea,
ne Jerusalén,
nen benneꞌ zaj nababe̱ꞌ Tiro,
ne Sidón.
Benneꞌ caní belelé̱ꞌe̱ chee̱ xelenne̱ꞌ da dxuchalaj Jesús,
ne chee̱ xexún Jesús le̱ꞌ ca naca xízrawe̱ꞌ dxeledxéꞌene̱ꞌ.
18 Cáꞌanqueze benneꞌ caꞌ zaj xuꞌe̱ beꞌ xriwe̱ꞌ belexaque̱ꞌ.
19 Xúgute̱ benneꞌ caꞌ gulaca lazre̱ꞌ xuluté̱ꞌ Jesús laweꞌ da dxexún Le̱ꞌ xúgute̱ꞌ nen xel-la waca chee̱ꞌ.
Benneꞌ caꞌ naca da ba neza zren chee̱ꞌ, ne benneꞌ caꞌ zaj naque̱ꞌ baxacheꞌ
20 Nadxa Jesús gunné̱ꞌe̱ benneꞌ caꞌ dxusé̱dene̱ꞌ,
naꞌ guzre̱ꞌ le̱ꞌ:
―Ba neza zrente̱ naca na chee̱le leꞌe,
dxéquebeꞌele nácale benneꞌ xacheꞌ,
laweꞌ da waxúꞌule leꞌe naga dxenná bea Dios.
21 ’Ba neza zrente̱ naca na chee̱le leꞌe,
dxedunle da dxunna Dios,
laweꞌ da wélajquezle.
’Ba neza zrente̱ naca na chee̱le leꞌe,
dxebézrele ne̱ chee̱ dula,
laweꞌ da guzrízrequezle.
22 ’Ba neza zrente̱ naca na chee̱le leꞌe,
gate xelecuide bénneache leꞌe,
ne gate xelexebéaje̱ꞌ leꞌe chaléꞌajla,
ne gate xelenné̱ꞌ schanniꞌ chee̱le,
ne gate xulucáꞌana ditje̱ꞌ lale ca tu da sban laweꞌ da nácale bi chiaꞌ nedaꞌ,
Benneꞌ Gulje̱ꞌ Bénneache.
23 Le béle̱ꞌe̱,
ne le sua lu da ba neza lu zra naꞌ laweꞌ da zruéꞌele tu da zren lu xabáa chee̱ Dios.
Cáꞌanqueze benneꞌ xra xrtau benneꞌ caní bulusaca ziꞌe̱ benneꞌ caꞌ buluchálajé̱ꞌ waláz chee̱ Dios.
24 ’Baxacheꞌ nácale leꞌe,
benneꞌ gunníꞌa,
laweꞌ da ba nápale xel-la dxebé da naca chee̱ xe̱zr la xu nigá.
25 ’Baxacheꞌ nácale leꞌe,
nélajle naꞌa,
laweꞌ da wadunle leꞌe.
’Baxacheꞌ nácale leꞌe dxuzrízrele naꞌa,
laweꞌ da cuezre xáchele.
26 ’Baxacheꞌ nácale leꞌe gate xúgute̱ bénneache dxelenné̱ꞌ da chaweꞌ chee̱le,
laweꞌ da caꞌ belún xra xrtáule,
gulenné̱ꞌ da chaweꞌ chee̱ benneꞌ we̱n lazreꞌ caꞌ,
benneꞌ gulenné̱ꞌ:
“Netuꞌ dxuchálajntuꞌ waláz chee̱ Dios.”
Las Bienaventuranzas
Dxal-laꞌ zríꞌidxu benneꞌ caꞌ dxelecuídene̱ꞌ dxiꞌu
27 Naꞌ gunná Jesús:
―Dxapaꞌ leꞌe dxénele chiaꞌ,
le zriꞌi benneꞌ caꞌ dxelecuídene̱ꞌ leꞌe,
ne le gun chaweꞌ chee̱ benneꞌ caꞌ dxelezré̱ꞌe̱ leꞌe.
28 Le nne̱ chaweꞌ chee̱ benneꞌ caꞌ dxelenné̱ꞌ cale̱la chee̱le,
ne le naba lau Dios gaca chaweꞌ chee̱ benneꞌ caꞌ dxelenné̱ꞌ schanniꞌ chee̱le.
29 Che nu benneꞌ cape̱ꞌ xrágale,
le guze̱te̱ xecha laꞌa,
ne che nu benneꞌ que̱ꞌe̱ xicha chee̱le,
le güe lataj caꞌate̱ꞌ zrale.
30 Le gunezruj nútete̱ze benneꞌ bi nabe̱ꞌ leꞌe,
ne che nu benneꞌ que̱ꞌe̱ da naca chee̱le,
quebe xenábale na.
31 Le gun chee̱ bénneache cáte̱ze naꞌ dxaca lázrele xelune̱ꞌ chee̱le.
32 ’Che leꞌe nazriꞌile tuze benneꞌ caꞌ zaj nazríꞌine̱ꞌ leꞌe,
¿bízraqueze da chaweꞌ dxunle?
Cáꞌanqueze dxelún benneꞌ caꞌ dxelune̱ꞌ da cale̱la.
33 Che dxunle chaweꞌ chee̱ tuze benneꞌ caꞌ dxelune̱ꞌ leꞌe chaweꞌ,
¿bízraqueze da chaweꞌ dxunle?
Cáꞌanqueze dxelún benneꞌ we̱n da zrinnaj caꞌ.
34 Che bi dxusanle chee̱ tuze benneꞌ ba nézele wexunne̱ꞌ na,
¿bízraqueze da chaweꞌ dxunle?
Cáꞌanqueze benneꞌ we̱n da cale̱la caꞌ dxulusane̱ꞌ da naca chee̱ꞌ chee̱ benneꞌ caꞌ dxelune̱ꞌ da cale̱la,
laweꞌ da zaj nézene̱ꞌ wulunézrujte̱ benneꞌ caꞌ le̱ na.
35 Dxal-laꞌ zriꞌile leꞌe benneꞌ caꞌ dxelezré̱ꞌe̱ leꞌe,
ne gunle da chaweꞌ chee̱ꞌ,
ne gusanle chee̱ benneꞌ caꞌ da xelenabe̱ꞌ leꞌe,
lácala quebe xelexexunne̱ꞌ na.
Che gunle caꞌ,
da zrendxa da siꞌ lu naꞌle,
ne gácale bi caꞌ chee̱ Dios szrente̱,
laweꞌ da naca Le̱ꞌ zriꞌi lazreꞌ nen benneꞌ caꞌ quebe dxelexezaca ba lazre̱ꞌ,
ne benneꞌ we̱n da cale̱la caꞌ.
36 Le xezrí lazreꞌ bénneache ca dxun Dios,
dxezrí lazre̱ꞌ leꞌe.
Sermón en el Monte
Quebe guzúale chaláꞌala le saꞌ ljwézrele
37 Naꞌ gunná Jesús:
―Quebe guzúale chaláꞌala le saꞌ ljwézrele,
naꞌ Dios quebe guzúe̱ꞌ leꞌe chaláꞌala.
Quebe bi nne̱le chee̱ le saꞌ ljwézrele,
naꞌ Dios quebe guchiꞌe̱ chee̱le leꞌe.
Le gunite lau chee̱ le saꞌ ljwézrele,
naꞌ Dios gunite lawe̱ꞌ chee̱le leꞌe.
38 Le gunezruj chee̱ bénneache,
naꞌ Dios gunne̱ꞌ chee̱le leꞌe.
Dios cuꞌe̱ lu xcuite chee̱le tu xiꞌina da nálate̱,
ne da naxíꞌtequeze,
ne guníbete̱ꞌ na,
ne sua díꞌatequeze na.
Dios gudxíxrequeze̱ꞌ chee̱le ca da dxudxíxrele chee̱ bénneache.
39 Nadxa Jesús bchálaje̱ꞌ da dxuléꞌe nigá,
gunné̱ꞌ:
―¿Waca tu benneꞌ la chul-la cuꞌe̱ neza xetú la chul-la?
Che caꞌ gune̱ꞌ,
dxúpate̱ꞌ xelebixre̱ꞌ tu lu xe̱dxu.
40 Netú benneꞌ dxuse̱de gácadxe̱ꞌ szren ca naca bénneaꞌ dxusé̱dene̱ꞌ le̱ꞌ,
naꞌ gate xuzre gusé̱die̱ꞌ,
gaque̱ꞌ ca naca bénneaꞌ bsé̱dene̱ꞌ le̱ꞌ.
41 ’¿Bizr chee̱ naꞌ dxennáꞌu bé̱bedu naꞌ xuꞌu na xiaj lau le saꞌ ljwezruꞌ,
ne quebe dxéquebeꞌenuꞌ ca naca da zren da xuꞌu na xiaj lauꞌ lueꞌ?
42 Che quebe dxéquebeꞌenuꞌ ca naca da zren naꞌ da xuꞌu na xiaj lauꞌ lueꞌ,
¿ájazra dxunuꞌ dxexázrenuꞌ dxuꞌu le saꞌ ljwezruꞌ:
“Be̱nna lataj xebéajaꞌ bé̱bedu naꞌ xuꞌu na xiaj lauꞌ?”
Lueꞌ,
benneꞌ dxun láweze xrlátaje,
bebéaj záꞌteca lueꞌ ca naca da zren da xuꞌu na xiaj lauꞌ,
naꞌ nadxa leꞌenuꞌ cháwedauꞌ xebéajuꞌ bé̱bedu naꞌ xuꞌu na xiaj lau le saꞌ ljwezruꞌ.
Naca bea tu benneꞌ ne̱ chee̱ da dxune̱ꞌ
Nadxa gunná Jesús:
43 ―Tu xaga xrlátaje quebe cuía na da zixre cale̱la,
naꞌ xaga da quebe naca chaweꞌ quebe gaca cuía na da zixre chaweꞌ.
44 Tu tu xaga naca bea na ne̱ chee̱ da zixre da dxebía na.
Quebe gaca guchíbedxu da zixre chee̱ xaga higo tu lu xaga xecheꞌ,
ne quebe guchíbedxu da zixre chee̱ lba uva lu xecheꞌ bisigá.
45 Benneꞌ xrlátaje,
da xrlátaje dxenné̱ bénneaꞌ laweꞌ da naxaza da xrlátaje lu xichaj lázrdawe̱ꞌ,
naꞌ benneꞌ we̱n da cale̱la,
da cale̱la dxenné̱ bénneaꞌ laweꞌ da xuꞌu da cale̱la lu xichaj lázrdawe̱ꞌ.
Dxuꞌe̱ naꞌ dxenné̱ na ca naca da xuꞌu lu xichaj lázrdawe̱ꞌ.
Dxuchalaj Jesús chee̱ chupa lane xuꞌu
Gunná Jesús:
46 ―¿Bizr chee̱ naꞌ dxe̱le nedaꞌ:
“Xran,
Xran”,
ne quebe dxunle ca da dxapaꞌ leꞌe?
47 Xapaꞌ leꞌe aja naca bénneaꞌ ze̱ꞌe̱ nen nedaꞌ,
ne dxenne̱ꞌ xrtizraꞌa,
ne dxune̱ꞌ ca da dxapaꞌ le̱ꞌ.
48 Naque̱ꞌ ca tu benneꞌ be̱ne̱ꞌ tu xuꞌu.
Da zren gude̱ne̱ꞌ,
naꞌ bzrie̱ꞌ lane na laweꞌ xiaj xre.
Gate bdxuaj xe̱gu,
naꞌ xeajchúꞌule̱ꞌe̱ na le̱ꞌe̱ xuꞌu naꞌ,
quebe bi guzequeꞌ gune na xuꞌu naꞌ laweꞌ da zria lane na laweꞌ xiaj xre.
49 Naꞌ bénneaꞌ dxenne̱ꞌ xrtizraꞌa,
ne quebe dxune̱ꞌ ca da dxapaꞌ le̱ꞌ,
naque̱ꞌ ca tu benneꞌ be̱ne̱ꞌ xuꞌu chee̱ꞌ laweꞌ xu dxeze,
ne quebe guzale̱ꞌ lane na,
naꞌ gate bdxuaj xe̱gu naꞌ,
ne xeajchúꞌule̱ꞌe̱ na le̱ꞌe̱ xuꞌu naꞌ,
naꞌ guché̱ na le̱ na,
naꞌ tu chíꞌizqueze bzria xi na le̱ na.