Proverbios
Rishcyit ni de mbecy Israeel
La cyiiñ riidz lily
1
De nu nii rishcyit ni Salomoong,
iꞌñ Dabi,
rey ni de mbecy Israeel.
2 Salomoong bzeeñ yu rishcyit ii,
gun orzeꞌ gad lagy mbecy la na shcab lily,
nunu rlyuuñ ni dey,
nunu locyuub ñi nu gyet lag dey cuen lac yaruu riidz biigy.
3 Rlyuuñ ni mbecy lac mod cyiiñ yu gyishlombecy.
Nunu rlyuuñ ni dey lac mod gyicy cuidad yu ub yu.
Nunu rlyuuñ ni dey lac mod gyicy yu gal mod nu rlagy ñi,
mod nu seꞌñ,
nunu mod nu nap.
4 Nu nac rishcyit ii,
de yu feñ reꞌñ cyiiñ yu yub yu mod nap.
Cuic ñi nu gad lagy dey,
nunu gyicy ñi nu nap gash yu shcab.
5 Zeꞌ de mbecy nu yuꞌ shcab ni,
de yu nu rad lagy,
ornu reñ yu riidz ii,
orzeꞌ galy shcab ni dey,
nunu gad lagy dey ca na nu gyicy yu,
6 gun orzeꞌ gyet lag dey cuen de rishcyit ni de mbecy nu rad lagy.
Gyet lag dey cuen de riidz nu rnii de yu zeꞌ gal mod nu rshaal dey,
nunu gac tush cyay de riidz biigy nu nii de yu zeꞌ.
 
7 Coz loga la nu gyicy mbecy par nu gac yu mbecy rad lagy,
ndeꞌ nu dzib lagy yu lo Ñgyoozh,
Shuaan na.
Tees mbecy ton washet ic dey nu gyeñ yu riidz ni mbecy nu rad lagy,
nunu washet ic dey nu lyuu de mbecy zeꞌ niy.
Consef nu rbic yu ni yu feñ
8 De ru,
yu feñ ne̱,
bzuub gyidag de coz nu lyuu uz ru,
nunu cueꞌ gruu chur lo de coz nu rlyuu ñaar.
9 Gun de coz zeꞌ nañ gal nu na tub coz nu gyicy ñi nu cyit gaber.
Nañ gal nu na tub bec yeñ ru o tub coron nu zub toor.
 
10 De ru,
yu feñ,
benu mbecy cyi rlagy yu saap yu lagy ru,
orzeꞌ cueꞌ shet ic ru gyicy ru gal nu rlagy yu.
11 Dzi ga nii mbecy:
“Da gun chan.
Orzeꞌ de ub na gruu lardoon nu zuun tub caa.
Dut na tub mbecy nu sac falt ni ornu ded yu.
12 Gal mbañ laay dab naay
gal nu ricy gyel gut ornu yet lag mbecy nañ gyerbaa.
13 Gyap na de lo la gyel nap yuꞌy.
Orzeꞌ duꞌn gyel nap nu gyicy gubaan na zeꞌ nañ yuꞌn gal dzaa lañ.
14 Da gun gac losaꞌn.
Orzeꞌ dela gyel nap zeꞌ glew nañ lat losaꞌn”,
nii dey.
15 De ru,
yu feñ ne̱,
cueꞌ cha nur dey.
Bruu chu lo de coz a̱ꞌ nap nu ricy yu.
16 ¡Rlal la dey nu gyicy yu coz a̱ꞌ nap!
¡Nunu rlal la dey nu cut yu losaꞌy!
 
17 Leew la zuun tub caa ni chigyiñ,
benu zac ma ñii.
18 Tees de mbecy zeꞌ rzu dey caa par ub yu,
nunu ricy dey nu yarishdzidz nu gat yu.
19 Orzeꞌ ni zac mbecy ye rzac.
Gat dey nu nac gyel ye rzac niy.
Shcab lily, ndeꞌ nañ gal nu na tub mbecy nu rbedz dey
20 Shcab lily,
ndeꞌ nañ gal na tub mbecy nu rbedz losaꞌ lat cay nu lat yagyiꞌ.
21 Rshaal yu riidz de roꞌ ni gyedz,
gal nu dela lugaar nu ryatublaazh mbecy.
22 Orzeꞌ nay:
“De ru mbecy nu wagad lagy,
¿gulaꞌ checar nu nac ru mbecy wagad lagy?
Nunu de ru mbecy rgubdzaa,
¿gulaꞌ checar nu rgubdzaar shcab lily ne̱?
Nunu de ru mbecy ton,
¿gulaꞌ checar nu nac ru mbecy ton?
23 Bzuub gyidag der lat nu shuu du̱ ru.
Orzeꞌ ya̱ gyicya̱ nu tonaꞌ la nap gad lagy ru,
nunu gyicya̱ nu gyet lag ru cuen de coz nu rnii to̱o̱.
24 Ya̱ bi bredza̱ der.
Bi mne̱e̱ nu cyid ru,
tees de ru wangalagy der gyicy cuen ru ya̱,
25 canu bzu chur de consef nu brica̱ nir,
nunu wangalagy ru niir “O” ornu pshuu du̱ ru.
26 Orzeꞌ ya̱ gyigy du̱ ru ornu zac ru gyel zi̱,
nunu gubdza̱a̱ ru ornu dzib ru,
27 ornu cyid coz nu sug ic ru,
gal nu coz deet,
gal nu coz nu wagyeer,
gal nu coz nu gyicy ñi nu gyicy ru sentiir.
Dela coz zeꞌ cyid ñi gal nu ryiid tub gyey bi ily nu nit lo coz ily.
 
28 “Orzeꞌ dzi nu gzac zi der zeꞌ,
cuedz der ya̱,
tees ya̱ wane̱e̱ du̱ de ru.
Yub der ya̱,
tees wayada̱ nir,
29 gun bgüii naañ der lo shcab lily ne̱,
nunu wangalagy ru ca lagy ru lo Ñgyoozh Shuaan na.
30 Wangalagy ru niir “O” ornu brica̱ consef nir.
Nunu bgubdzaar de riidz nu mne̱e̱ ornu pshu̱u̱ du̱ ru.
31 ¡Na de ru rlagy ñi gzac zir nu nac coz nu ricy ru!
¡Nu nac de coz a̱ꞌ nap nu rboo ic ru nu gyicy ru,
gyicy ñi da̱y nuñ ru!
32 Orzeꞌ de mbecy wagad lagy gat yu nu nac nu sac shcab niy,
nunu de mbecy ton nit loy nu nac nu wangash yu shcab.
33 Tees de yu nu rzuub gyidag ne̱ ya̱,
de yu zeꞌ cyiiñ dey nu gyel ri zu.
Nunu wadzib dey lo ni tub la coz rishdzidz”,
na mbecy zeꞌ.