Is Meupiya He Tudtulanen Te Keaǥi Ni Jesu Kristu Sumalà Is Keguǥuza Ni
Lucas
1
Minahal he Teofilo:
Mezakel is migezam medsurat te ǥuǥud te langun he neulaula zini te kenami he inged mehitenged te menge vaal ni Jesus.
2 Insurat dan is neǥuǥud kenami te menge etew he iyan nekeahà kayi te menge vaal wey iyan midsangyew te Lalag te Megbevayà.
3 Ne siak daan guntaan,
geina te mibpurungan ku te ed-istudyu heini,
puun pa te puunà kayi te nengeulaula,
neisip ku he meupiya zaan ke ebpurungan ku kenikew te edsurat is keguǥuza kayi te langun.
4 Umba idsurat ku heini su wey nu mepurung mesavut is tutuu te langun he impenurù kenikew.
The Beginning
Is Kedtudtula te Ked-enaka ki Juan Megbebewtismu
5 Ne heini is eguǥuzen ku kenikew,
ebpuun pa zutun te timpu zengan hein iyan pa hadì si Hirudis diyà te prubinsya he Hudiya.
Ne zuen dutun maama he egngezanan ki Zacarias.
Ne heini si Zacarias,
sevaha sikandin he memumuhat he kevuwazan te etew zengan he si Abyas.
Ne is menge kevuwazan ni Abyas,
menge memumuhat sikandan te Megbevayà.
Ne si Zacarias,
esawa zin is bahi he egngezanan ki Elisabet he kevuwazan te memumuhat dengan he si Arun.
6 Si Zacarias wey haazà is esawa zin,
metazeng sikandan he etew su wazà igkesawey zutun te kebpurungi zan te edtuman te langun he menge tulumanen wey menge suǥù te Megbevayà.
7 Ne haazà is teleesawa,
wazè dan anak su si Elisabet ne kenà ed-anak,
ne zutun he timpu ne utew zan en menge meǥurang.
8 Ne neuma is timpu zutun he iyan en si Zacarias wey is menge zuma zin he kevuwazan ni Abyas ebpekepemuhat diyà te zekelà he simbahan he egngezanan te Valey te Megbevayà.
9 Ne zutun sumalà is imbilinbilin he vetasan te menge mememuhat,
nepilì si Zacarias pinaaǥi te ripa su wey iyan sikandin mekeseled dutun te simbahan he Valey te Megbevayà he ibpetutung te veyewà.
10 Ne te kemulu zin pa ed-ul-ulaha haazà,
ne mezakel is menge etew ziyà te ǥawas he ebpemen-ampù diyà te Megbevayà.
11 Ne zutun mibpaahà kandin is belinsuǥuen te Megbevayà ne heini is belinsuǥuen,
dutun edhithitindeg te egkekewanan te vangkù he tutungà te veyewà.
12 Ne zutun te kegkeahaa ni Zacarias kayi netentanan sikandin su utew nahandek.
13 Ne zutun migkaǥi kandin haazà is belinsuǥuen te,
“Kenè ka mahandek,
Zacarias,
su nezineg te Megbevayà is ked-ampù nu ne edhimuwen din he meǥingey nu is esawa nu he si Elisabet ne ed-anak si Elisabet te maama ne iyan nu ingazan kandin si Juan.
14 Utew nu igkelipey heini ne utew egkengeǥalew is mezakel he menge etew emun id-anak en heini is batà,
15 su utew zekelà is pid-etawan din sumalà is ked-isipa kandin te Nengazen.
Kenà sikandin ed-inum te vinu wey minsan hengkey he ebpekelangut.
Ne puun dà dutun te kenè pa sikandin id-anak egkepurung sikandin egkeulini te Waǥas he Mulin-ulin.
16 Ne pinaaǥi te kebpenurù din,”
egkaǥi haazà is belinsuǥuen,
“mezakel is menge kevuwazan ni Israyil he edlikù edtuu te Megbevayà he iyan ed-ezapen te menge ǥinikanan dan dengan.
17 Heini is anak nu,
edsuǥuen sikandin he ibpehuna te kebpekeuma te Nengazen ne ed-ulinan sikandin te Waǥas he Mulin-ulin iring te ked-ulini zengan te Megbevayà te ebpeneuven he si Elias.
Ne is gehem din,
ne iyan ded sikan is gehem ni Elias dengan.
Ne pinaaǥi te menge penurù kayi te anak nu egkehimu zutun he ebpeked-uuliey te meupiya he ǥehinawa is menge amey wey te menge anak dan.
Is menge etew he wazà mebpezumazuma te menge suǥù te Megbevayà,
pinaaǥi te penurù kayi te anak nu ebpekedsendit dan ne zutun metazeng human is ed-isipen dan.
Ne pinaaǥi kandin mezakel he menge etew is ed-endaman dan is kebpekeuma te Nengazen,”
lalag te velinsuǥuen.
18 Ne zutun midtavak si Zacarias te,
“Hengkey is tuus wey ku metueni he tutuu he egketuman heini is migkaǥi nu?
Su siak wey is esawa ku,
utew key en meǥurang.”
19 Ne midtavak haazà is belinsuǥuen te Megbevayà te,
“Iyan a si Gabriel,
sikan is suluǥuen te Megbevayà he layun diyà te etuvangan din.
Midsuǥù e zin dini te kenikew wey ku ikepesavut heini is tudtul te utew meupiya he egkeulaula.
20 Ne egkeemew ka ne kenè ke en ebpekekaǥi taman te timpu he kenè pa heini egketuman su wazè nu tuuwi heini is migkaǥi ku kenikew he kenà duwazuwa he egketuman dutun te timpu he egkesuatan te Megbevayà,”
ke sikandin.
21 Ne is menge etew he edtaǥadtaǥad diyà te ǥawas dutun te simbahan he Valey te Megbevayà,
nengeinuinu zan su maan is utew neuǥet si Zacarias dutun te seled.
22 Ne hein midlawang en sikandin dutun,
ne kenè en ebpekekaǥi ziyà te kandan.
Ne netuenan dan dutun he zuen impaahà kandin te Megbevayà dutun te seled te simbahan su kenè en ebpekekaǥi ne ebpenguyew-uyew zà sikandin diyà te menge etew.
Ne puun dà dutun ne emew sikandin.
23 Ne hein neuma is timpu he zutun egkeilisan si Zacarias te menge vaal zin dutun te simbahan,
mid-ulì sikandin diyà te inged din.
24 Ne wazà utew meuǥet dutun ne mibmeǥingey is esawa zin he si Elisabet.
Ne taman te menge lelima he vulan dutun wazà si Elisabet megawasgawas diyà te valey.
25 Ne ke sikandin te,
“Human guntaan ingkehizu a te Megbevayà su ebpekeanak e zed,
ne is wazè ku kebpekeanak dengan ne kenè ku en igkeeled.”
Is Kedtudtula te Ked-enaka ki Jesus
26 Ne zutun hein menge heenem en he vulan is keǥingayan te esawa ni Zacarias,
midsuǥù en maan te Megbevayà is belinsuǥuen din he si Gabriel pehendiyà te inged he egngezanan te Neserit he ziyà te prubinsya he Geliliya.
The Birth of Jesus Foretold (Luke 1:26-38)
27 Iyan mibpeveyaan kandin dutun is raǥa he egngezanan ki Maria.
Ne heini si Maria,
nekeǥunan te kenakan he egngezanan ki Jose.
Ne heini si Jose,
ne kevuwazan te hadì dengan he si David.
28 Ne nekeuma is belinsuǥuen diyà te ki Maria ne ke sikandin te,
“He Bayi,
ingkehizu ka te Megbevayà ne ed-ipaten ke zin!”
29 Ne hein nezineg ni Maria heini,
netentanan utew sikandin ne mid-isip-isip din ke hengkey vuwa haazà is kehuluǥan dutun te lalag te velinsuǥuen.
30 Ne migkaǥi haazà is belinsuǥuen te,
“Kenè ka,
Maria,
mahandek su utew zekelà is gaǥew te Megbevayà kenikew.
31 Ebmeǥingey ka ne ebpekeanak ka te maama ne ngezani nu sikandin ki Jesus.
32 Utew zekelà is pid-etawan din ne egkengezanan sikandin he Anak te utew lavew he Megbevayà.
Ne edhimuwen te Nengazen he Megbevayà he edhadì heini is id-anak nu iring te kedhadì dengan te kepuun din he si David.
33 Ne heini is anak nu,
wazà pidtemanan te kedhedii zin keniyu te menge kevuwazan ni Hakub.
Wazè en ketepusan te kedhadì din!”
34 Ne zutun migkaǥi si Maria ziyà te velinsuǥuen te,
“Egkemenumenu ve heini?
Su raǥe e man ne wazè e pa meuvayi te maama.”
35 Ne midtavak haazà is belinsuǥuen te,
“Is Waǥas he Mulin-ulin,
iyan ebpengelintau kayi ziyan te kenikew ne edlig-enan ka te ǥehem te Megbevayà.
Ne tenged kayi,
heini is id-anak nu,
pudu metazeng is menge ulaula zin ne egkengezanan sikandin he Anak te Megbevayà.
36 Ne kenà iyan dà heini tudtul ku kenikew su is ayè nu he si Elisabet,
minsan te utew en sikandin meǥurang ne mibmeǥingey en sikandin.
Menge heenem en he vulan guntaan is keǥingayan din he zengan,
iyan isip te menge etew he kenà sikandin ed-anak.
37 Umba egkeulaula heini su egkehimu te Megbevayà is minsan hengkey.”
38 Ne midtavak si Maria te,
“Berakat he mehitavù kediey sumalà is migkaǥi nu su mepezumdumahan a te Nengazen.”
Ne zutun mid-ewaan si Maria zutun te velinsuǥuen.
Is Kebpenumbaley ni Maria Ziyà te ki Elisabet
39 Ne wazà utew zutun meuǥet mibpenines si Maria ne migaanggaan megenat su edhendiyà te sevaha he inged he vuvungan he sakup te prubinsya he Hudiya.
40 Ne zutun te kebpekeuma zin diyà te engki Zacarias wey Elisabet,
mibpenelehuzan sikandin.
41 Ne hein nezineg ni Elisabet haazà is kebpenelehuzan ni Maria ne midredsà medleǥuwat haazà is batà diyà te ǥetek ni Elisabet.
Ne zutun nepurung si Elisabet meulini te Waǥas he Mulin-ulin.
42 Ne si Elisabet,
tenged te utew nelipey,
mibpekezaǥing is egkaǥi te,
“Wazà ebpekerepeng kenikew he vahi su utew ka mahal ziyà te ǥehinawa te Megbevayà.
Ne mahal zaan diyà te ǥehinawa zin heeyan is id-anak nu.
43 Maan buwa is utew a ingkeǥaǥew te Megbevayà su maan is ebpenumbelayan a kenikew te iney te mibpilì he hadì?
44 Umba netuenan ku heini su zutun te kegkezineǥa ku zà kenikew,
heini is dini te ǥetek ku,
nekeleǥuwat te kegkeǥalew zin.
45 Umba,
Maria,
edtuvazan ka te Megbevayà su midtuu ka he egketuman is impesavut kenikew te velinsuǥuen te Megbevayà!”
Is Kedalig ni Maria
46 Ne zutun migkaǥi si Maria te,
“Utew a ebpekezalig
te Nengazen.
47 Utew ku ingkelipey
is Megbevayà
he iyan menluluwas ku.
48 Su siak is suluǥuen din
he utew minus is pid-etawan,
wazè e zin ded melipati.
Ne puun guntaan
egkaǥi is tivuuk he menusiyà
he iyan a vahi he utew lavew
is tuvad kandin te Megbevayà.
49 Egkekaǥi zan heini
tenged te menge egkein-inuwan
he mid-ulaula kediey te utew lavew
he mekeǥeǥehem he Megbevayà.
Utew lavew is ngazan din.
50 Puun pa te nengehuna he menge etew zengan
taman en guntaan,
dekelà is hizu zin diyà te minsan hentei
he edtahud kandin.
51 Nehimu zin is menge egkein-inuwan he vaal.
Nemekepelaǥuy kandin is memepelevawen,
ne wazè dan meveeli is ed-isipen dan.
52 Duen menge lavew he hadì he mibpekevavè din is pid-etawan
ne zuen daan menge etew he minus is pid-etawan
he mibpeketikang din is pid-etawan.
53 Is menge etew he egkengeayuayu,
iyan ebeǥayan din te meupiya,
iyan,
is menge sepian,
ibpehipanew zin he wazè dan uwiten.
54-55 Is impenaad din dengan diyà te menge kepuun tew
he si Abraham wey is menge kevuwazan din,
wazè din lipati.
Midtevangan kiw zin is menge suluǥuen din he kevuwazan ni Israyil.
Ne egkehizuwan kiw zin daan te wazà pidtemanan
is menge nepilì din he etew he menge kevuwazan ni Abraham,”
ke si Maria.
56 Ne menge tetelu he vulan dutun is ked-ubpà ni Maria ziyà te engki Elisabet ne human med-ulì sikandin.
Is Ked-enaka ki Juan Megbebewtismu
57 Ne hein neuma is andew,
ne mid-anak si Elisabet ne maama haazà is anak din.
58 Ne hein nezineg te menge kezumahan dan wey menge siringan dan heini is utew meupiya he mid-ulaula te Megbevayà ki Elisabet,
nengelipey zan daan.
59 Ne hein walu en he andew is ked-enaka zutun te vatà midtuman dan is betasan dan te menge Hudiyu su emun maama is id-anak,
ne zutun te ikewalu he andew edsirkunsidaren dan.
Ne is menge etew zutun,
egngezanan dan pezem haazà is batà ki Zacarias su iyan ngazan dutun te amey zin.
60 Iyan,
si Elisabet,
wazà mesuat dutun ne ke sikandin te,
“Kenà egkehimu su Juan is igngazan kandin.”
61 Ne migkeǥiyan dan si Elisabet te,
“Maan?
Wazà minsan sevaha te menge kezuzumahi niw he ebpuunan te iring keniyan he ngazan!”
62 Ne mid-uyawan dan is amey zutun te vatà su id-insè dan ke hentei is igngazan din dutun te anak din.
63 Ne zutun mid-uyew si Zacarias he veǥayi zan sikandin te edsuratan din te igngazan din,
ne iyan insurat din dutun is,
“Si Juan is ngazan keniyan te vatà.”
Ne zutun utew zan nengeinuinu.
64 Ne segugunà nekekaǥi en maan si Zacarias ne nekezalig sikandin te Megbevayà.
65 Ne is langun he menge siringan dan,
hein nezineg dan heini,
utew zan nengeinuinu.
Ne is tudtul zutun te neulaula,
segugunà nekeeneb diyà te langun he menge vuvungan he inged he sakup te prubinsya he Hudiya.
66 Ne wazà heini melipati te langun he nemekezineg.
Ne netaǥù diyà te isip dan ke hengkey vuwa is ibpeulaula keuzemà te Megbevayà dutun te vatà ke edekelè en su utew keladu he ed-ulinan te Megbevayà haazà is batà.
Is Tagnà ni Zacarias
67 Ne zutun nepurung meulini is amey zin he si Zacarias te Waǥas he Mulin-ulin ne migkaǥi zin haazà is impinted kandin ne ke sikandin te,
68 “Edeliǥen tew is Nengazen he Megbevayà tew
te menge kevuwazan ni Israyil
su sikitew is ed-azap kandin,
mibulusan kiw zin ne midlibri kiw zin
te menge kuntada tew.
69 Edsuǥuen din dini te kenitew
is Menluluwas he kevuwazan
duen te suluǥuen te Nengazen dengan
he si Hadì David.
70 Is Megbevayà,
pinaaǥi te menge ebpemeneuven din dengan,
71 migkaǥi zin he edtevangan kiw zin
wey kiw kenà mezaag te menge kuntada tew,
ne wey kiw zaan kenà mahandek
te langun he egkepauk kenitew.
72 Migkaǥi zin daan he ingkehizu zin
is menge kepuun tew ne kenè din egkelipatan
is penaad din kandan.
73 Utew mezesen is penaad din dengan diyà te kepuun tew he si Abraham
74 su impenaad din
he sikitew
is menge kevuwazan ni Abraham,
edlibriyen kiw zin wey kiw kenà mezaag
te menge kuntada tew ne zutun
kenè kiw egkengehandek is ed-ulaula
te egkesuatan din.
75 Ne egkehimu
he metinumanen wey metazeng
is ked-ezapa tew kandin
andew-andew te kemulu kiw pa
zini te lumpad te kelibutan.”
76 Ne zutun migkeǥiyan ni Zacarias haazà is anak din te,
“Ne sikew,
anak ku,
iyan ka egeraran keuzemà
he ebpeneuven te utew lavew he Megbevayà.
Edsuǥuen ke zin he ibpehuna zuen te Nengazen tew
su wey nu mekeǥiyi is menge etew
he endami zan is kebpekeuma zin.
77 Ibpesavut nu kandan he egkeveǥayan sikandan
te untung he wazà pidtemanan
emun ebuyù dan te pesaylu
ziyà te Megbevayà.
78 Su utew hihizuwen kenitew is Megbevayà.
Is kedlibriya zin kenitew te silut,
ne iring te kedsilà te andew emun egkepawà.
79 Henduen be te ziyè kiw ed-ubpà
te utew merusirem su utew kiw egkengehandek te silut
he iyan is wazè din ketepusan he kemetayen;
iyan,
emun ebpekeuma is Nengazen tew
edteyawan kiw zin te ǥaǥew zin.
Ne ibpeehè din kenitew is paaǥi
wey ebmelinawen is ked-ubpè tew,”
ke si Zacarias.
80 Ne haazà is anak ni Zacarias,
midtulin ne mid-iseg daan is ketau zin te ked-isip.
Ne hein nekeiseg-iseg en is kezekelè din ne midhendiyà sikandin te tanà he kenè ed-ubpaan te etew ne zutun med-ubpà taman te neuma haazà is timpu te kebpenurù din te menge kezuzumahi zin he kevuwazan ni Israyil mehitenged te Lalag te Megbevayà.