Wale-Sambatemongaa Ungu Talo.
Te: Yesusi Yu Sambate-Walemo Nokolemomonga Temane Te;b
Te: Sambate-Wale Kinie Yesusini Ki Keri Lerimu Ye Te Tepa Konde Lirimu Temanemo.c
Te: 6:1-5; Te: 6:6-11
6
(Pulu Yemonga ungumu. Kolomongo-kanga wane.)
Walse, ˻koro moloringi˼ Wale-Sambate tenga, Yesusi kinie yu lombili andolime kinie rasi-witi poniemanga ongo puringi kinie yu lombili andoli yemaned rasi-witi mongo mare nongendo inie toko liku kilu toringi.
2 Aku teringi kanokolie Parisi-yemanee Yesusi yundu ningindu: “Kána! ˻Koro molemolo˼ Wale-Sambatemonga ‘Kongono naa teangi!’ nimbe pelemo ungu-manemof nambemu-na nunge lombili andoli yemane ungu-manemo pulue tokolie aku-siku tekemeleye?” niringi.
3 Yesusini pundu topa nimbendo: “Ene Pulu Yemonga bokuna sukundu ˻anda-kolepa ye-nomi-kingi˼ Depisinig terimu mele nimbe molemo temanemo kanokolie temanemonga pulumu naa pilimeleye? Depisi kinie yu pea puringi yema kinie ene engelene kolkolie niringimuni,
4 Depisi Pulu Yemo molorumu sele-ulkena sukundu pupe, Pulu Yemonga kumbi-kerena lerimu pillawa kalolime lipe nomba, yu pea puringi yema sirimu noringila kanumu.h Kanu pillawa kalolimendo Pulu Yemone ungu-mane sipelie nimbendo:
“We-yambomane paa naa nangi!
Pulu Yemo popo tonjili yema manjiku nangi!”i LLipai 24:5-9
nirimu ˻kanu ungu-manemo pulue torumu˼ kanumu. ˻Ene konopu talo nambemu-na lemeleye? Depisi yuni ou aku terimu mele ene pilku keri naa pilimelemonga pe kinié na lombili andoli yemane tekemele mele kanoko keri naa-la kanai!˼” nirimu.
5 “Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemone Sambate-Walema nokolemo-na ˻Sambate-Wale kinie yamboma molko konjingindu tenge mele manda nimbé kanumu˼.” nirimu.
6 Pe walse, koro mololi Wale-Sambate tenga, Yesusi omba Juda-yamboma máku toko Pulu Yemonga ungumu piliringi ulkena suku pupelie ungu-mane sirimu. Kanu ulkena ye te molorumu, yunge ki-umbukundu kamu kolopa kukurumu.
7 Kanu-kinie akuna moloringi Parisi-yema kinie, Pulu Yemonga ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kinie,j enene ‘Yesusini ulu te tepa kenjimbe kinie yu kote tenjimulú.’ ningu ulu te tepa kenjimbe te ˻alieli koroko molkolie˼ ‘˻Koro molemolo˼ Wale-Sambate kinie yuni yemo tepa konde limbenje.’ ningu yu mimi siku kanoko moloringi.
8 Ene konopuni piliringi mele pilipelie Yesusini kanu ki kolopa kukurumu yemondo nimbendo: “Yamboma molemelena ongo ola angilieni!” nirimu kinie yemo yu akuna omba ola angilirimu.
9 Kanu-kinie yemando nimbendo: “Ene i-sipu walsipu pilkiru. ‘Sambate-Wale kinie ulu nambolka ulu te manda temoloye? ‘Sambate-Walemonga ungu-manemone “Teangi!” nilimo mele teamili!’ nimbu yamboma lipu taponjimulú kinie manda molo yamboma tepo kenjimulú kinie mandaye? ‘Naa kolangi! Konde pangi!’ nimbu temolomo manda molo topo konjimulúmu mandaye?’ nimbu walsikiru.” nirimu.
10 Aku-sipe ene nimbe walsipelie yuni ene pali nemo-nemo nimbe kanopalie ki kukuli yemondo nimbendo: “Nunge kimu sinio si!” nirimu kinie yemone yunge kimu sinio sirimu kinie ki kolopa kukurumumu altopa kamu peanga lerimu.
11 Aku terimu kanokolie mumindili aili-teko kolko enene eneno anju-yando ungu-mele teko ningindu: “Tepa kenjikimumunge yu nambe-teamiliye?” ningu moloringi.
Yesusini Lipe Mundumbe Yema Mako Torumu Temanemok
12 Pe walse ipulueli Yesusi yu Pulu Yemo-kinie ungu nimbendo ma-pangi tenga ola pupe Pulu Yemo-kinie ungu nimbe molopili kolea tangorumu.
13 Ipulueli-ou yu lombili andolimendo “Wai!” nimbelie ‘Enenga ye engaki-rurepo nanga kongonomo teangi lipu mundembo!’ nimbelie aku yema mako topalie enendo nimbendo: “Ene ‘Nanga kongonomo tenji-pangi!’ nimbu lipu mundukuru yema.” nirimu.l
14 ˻Kanu ye engaki-rurepo mako torumumanga imbime i-sipe:˼
Saimono (yunge imbi te Pita) yu keme, Pita angenu Enderu keme, Jemisi keme, Jono keme, Pillipu keme, Batollomiu keme,
15 Mateyu keme, Tomasi keme, Allapiasinge malo Jemisi keme, “Olio Juda-yamboma oliolio gapomano molamili!” niringi talape ye Saimono keme,
16 Jemisi malo Judasi keme, Judasi-Isikeriote, Yesusi pe lipe opa-touma sirimu yemo keme,
˻aku yema ‘Nanga kongono tenji-pangi lipu mundukuru.’ nimbe mako torumu yema˼.
Yesusini Yu Lombili Andoringi Yamboma Mane Sirimu Unguma.m
Aku Ungumanga Te: Yesusini Yambo Aisili Kuru Torumuma Tepa Konde Lirimu Temanemon
17 Kanu-kinie yu kinie, yuni “Nanga kongonomo tenji-pangi!” nimbe lipe mundurumu yema kinie, ma-pangine manie oringi kinie yu lombili andoringi yambo aisili kinie, kolea Judia-Disiriki moloringi yambo aisili kinie, kolea-aili Jerusalleme peringi yambo aisili kinie, nomú-kusa kélona lerimu kolea-aili Taya kinie Saidono-tolonga peringi yambo aisili kinie, yu molorumuna sukundu sukundu ongo liku máku toringi.
18 Yu temane peanga topa, ungu-mane sipe terimu pilingindu ongo, yuni ene kuru torumuma ‘Tepa konde lipili!’ ningu oringi. Enenga yambo mare konopuna kuru keri molorumuma tepa konde lirimula.
19 Kuru toli yamboma tepa konde lili tondolomo yu-kinie pepili molorumu-na ene oringime pali ‘Yu ambolamili!’ ningu yu molorumuna nondoko-nondoko oringi. Kanu-kinie ongo yu amboloringi kinie kanu tondolomone ene pea pali tepa konde lirimu.
Olio Konopu Sipu Molomolo Ungu-Pulumu Kinie Molopo Kenjimulú Ungu-Pulumu Kinie Yesusini Nimbe Sirimu Temanemoo
20 Kanu-kinie Yesusi manie molopa yu lombili andoringime olando-sipe kanopalie enendo nimbendo:
“Ene koropa pulimoma
Pulu Yemo enenga ye-nomi-kingimu molopa
ene nokolemomongap
ene “Konopu peanga pepili molko konjengi!”
nilimo aulkena molemele.q
21 Ene kinié engele telemoma
ene pe walse olo tembamonga
ene “Konopu peanga pepili molko konjengi!”
nilimo aulkena molemele.
Ene kinié kola telemelema
ene pe walse tae tengemonga
ene “Konopu peanga pepili molko konjengi!”
nilimo aulkena molemele.
22 Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemo
pilku molemele yamboma,
ene nanga yamboma molemelemonga
we-yambomane ene-kinie konopu keri panjiku,
“Olio molemolona anju pai!” ningu,
enendo “Ene yambo kerime.” ningu,
ningu kenjiku, enenga imbime
pilku keri pilku tenge kinie
ene “Konopu peanga pepili molko konjengi!”
nilimo aulkena molemele.
23 “˻Yambomane ene aku-siku mele telemelemonga˼ ene mulú-koleana pungí kinie kanuna ˻Pulu Yemone˼ ene méle kalopa konjimbe kene ˻kanu yambomane ene aku-siku teko kenjingí˼ kinie konopu aili-teko siku, konopu paa peanga pepili molangi!r Yambomane kinié ene mindili silimele mele, aku-siku ene naa molangi koro-ou Pulu Yemone ungu-umbu tonjirimuma pilku yamboma ningu siliku andoringi yamboma we-yambomane ene kepe mindili siringila kanumu.
24 “Nakolo ene kamako lemelema,
ou kinié ene molko konjiku
konopu peanga pepili molemele
mélema koronga nosilimele,
pe aku-siku naa molongemonga
mindili nongo molko kenjingí.
25 Ene kinié olo telemo yamboma
pe walse engelene kolongemonga
mindili nongo molko kenjingí.
Ene kinié tae telemele yamboma
pe walse ene kola tengemonga
mindili nongo molko kenjingí.
26 We-yambomane pali ene kapi ningu
taki-taki enendo “Yambo peangama.” ningí kinie
ene mindili nongo molko kenjingí.
Kanu yambomane enendo
ungu peangama ningu kapi ningí mele
ou ene naa molangi koro-ou
Pulu Yemone ungu-umbu tonjirimuma naa pilku
we kolo toko yambo ningu siringi yambomando
i yambomanga anda-kolepalimene
ungu peangama aku-siku niringila.
Pulu Yemonga unguma sumbi-siku niringi yambomando kapi naa ningu mindili siringi kanumu.˼” ˻nirimu.˼
Yesusini “Opa-Tou Yamboma Konopu Mondei!” Nirimu Ungu Tes
27 ˻Aku nimbelie Yesusini we moloringi yambomando nimbendo:˼ “˻Akumu na lombili andolimendo nikiru˼ nakolo nane ungu nikiruma pilku molemele yamboma, enendo ungu te pea niembo piliengila!
Enene enenga opa-touma konopu monjiku,
ene-kinie konopu keri panjilimele yamboma teko konjiku teangi!
28 Enendo ‘Yambo kerime kene molko kenjengi!’ nilimele yambomando ‘Ene yambo peangama kene molko konjengi!’ niengi!
Ene teko kenjilimele yamboma ‘Pulu Yemone lipe taponjipili!’ ningu enene enenga mawa tenjengi!t
29 “Yambo tene nunge kumbi-kere ekendonga laruwe tomba kinie topele toko ‘ekendonga kamu laruwe topili!’ nieni! ‘Nunge wale-pakoli sulu peangamo liembo!’ nimbé yambomo nunge wale-pakolimu kepe ‘pea we lipili!’ nieni!
30 “Mélema si!” ningu mawa tenge yamboma pali mélema we sieni!
Nunge mélema we limbe yambomondo “Altoko nanu si!” ni naa nieni!
31 “ ‘Yambomane nu-kinie teangi!’ konopu leno mele, nuni anju yamboma aku-siku teani!u
32 “Ulu-pulu-keri telemele yamboma kepe eneno anju-yando kondo kolemele pilkulie ene yando kondo kolemele yamboma mindi kondo kolonge manda mólo! Ene kanoko keri kanolemele yamboma pea kondo kolangi!
33 Ulu-pulu-keri telemele yamboma kepe eneno anju-yando kondo kolko teko konjilimele pilkulie ene yando kondo kolko teko konjilimele yamboma mindi teko konjingí manda mólo! Ene teko kenjilimele yamboma pea teko konjengi!
34 Ulu-pulu-keri telemele yamboma kepe eneno anju-yando pundu anjiku, ‘Walse altopo sukundu limbu,’ ningu pundu anjilimele pilkulie, ene yando pundu tolemele yamboma mindi pundu anjingí manda mólo! Ene pundu naa tolemele yamboma pea pundu anjengi!
35 “˻Ulu-pulu-keri telemele yamboma eneno anju-yando telemele mele ene ulu te olandopa teangila!˼ Enene enenga opa-touma kepe kondo kolko, teko konjiku, pundu anjiku, teangi! ‘Enene pe walse altoko aku-siku yando teangi!’ ni naa ningu, we teangi! Aku-siku tenge kinie Pulu Yemonga ambolangoma molkolie,v yuni ene méle aisili kalomba lingí. Pulu Yemo yuni mana-yamboma-kinie aku-sipe tepa molemola. Yu teko kenjilimele yamboma kinie, yundu ‘Ange.’ naa ningu we molemele yamboma kinie kanuma tepa konjilimo.
36 Enenga Lapa Pulu Yemo teko kenjilimele yamboma kepe yu aku-sipe kondo kolopa we tepa konjilimo mele ene teko kenjingí yamboma aku-siku kondo kolko teko konjengi!” ˻nirimu˼.
Olio Anju-Yando Apurupu Telemolo Mele Ungu Tew
37 “Enene yamboma telemele uluma naa apurungí kinie ˻Pulu Yemone˼ ene ulu telemelema naa apurumbela. Enene anju yambomane telemele mele apuruku kanokolie “Teko kenjikimili. Tekemele mele ˻Pulu Yemone˼ kanopa keri kanopili!” naa ningí kinie ˻Pulu Yemone˼ enene telemele mele apurupe kanopalie “Teko kenjikinu. Tekeno mele kanopo keri kanokoro.” naa nimbéla.x Yambomane ene-kinie teko kenjingí uluma ‘Manie pupili!’ ningu siye kolonge kinie ˻Pulu Yemone˼ enenga ulu-pulu-kerime ‘Manie pupili!’ nimbe siye kolombala.y
38 Enene yamboma pe pe kepe ‘Pundu naa tangi!’ ningu mélema we singí kinie yuni ene aku-sipe we simbela. Mélema simbendo layetolo naa simbe; olandopa-olandopa simbe. Enene anju singí kanopalie ene yando aku-sipe simbela.” nirimu.
39 Yesusini enendo ungu-iku te topa sirimula. Akumu i-sipe:
“Mongo keri leli ye tene mongo keri leli ye te aulke manda lipe ora simbeye? Peatolo kombuna manda naa tolkaye?z
40 Ungu-mane pilku mololi yamboma enenga ungu-mane sili yambomo toko manie naa mundulimele. Ou ungu-mane pilku puku pora silimele kinie pe mindi enenga ungu-mane sili yambomo pea kapola-kapola mele molemele.a
41 “Nuni angenanga mongona nurupulu te lemo kanoleno nakolo nunge mongona unju aili te lemomo naa kanoleno akumu nambemu-na telenoye?
42 Nunge mongona unju aili lemomo naa kanokolie angenando “Ano, nunge mongona nurupulu te lemomo wendo linjembo!” nambe-teko nilinoye? Topele-mapele toli yambomo,b nuni nunge mongona lemo unju ailimu ou wendo lieni! Aku tekolie pe kanoko konjiku angenanga mongona lemo nurupulumu manda wendo linjiní.” ˻nirimu.˼
Unju Mongo Tolemomanga Ungu-Ikumuc
43 ˻Kanu-kinie Yesusini ungu te pea nimbelie ungu-iku pokore topalie nimbendo:˼
“Unju peangamone mongo keri te manda naa tomba; unju kerimuni mongo peanga te manda naa tombala.
44 Unju-mongo te kanokolie kanu mongo torumu unjumu imbi manda silimele.d ‘Amu nambo!’ ningu, takeme manda olko toko naa nolemelka. Molo ‘Me te nambo!’ ningu, silipu manda mengo naa nolemelka. Amu lupela takeme lupela kanoko, me lupela silipu lupela kanolemele kanumu.e
45 Aku-sipe mele, yambo peanga tene yunge konopuna ulu peanga pelemoma telemo, nakolo yambo keri tene yunge konopuna ulu keri pelemoma telemo. Yambo te yunge konopuna pelemo unguma mindi kerena nilimo.” ˻nirimu.˼
Ulke Takolemele Mele Ungu-Ikumuf
46 “Nane nilio unguma pilku liku naa tekolie enene nando “Ailimu” we nambemu-na nilimeleye?” ˻nimbelie pe yuni ungu-iku te pea enendo topa nimbéndo:˼
47 “I nanga unguma pilku liku tenge yamboma ene ye te molemo mele niembo:
48 Ye te yuni yunge ulkemo ‘Ingi nimbe angilipili!’ nimbe we ma kinie okia kinie akupe ele-tepalie, akuna manie kou-polona ola takorumu. Ulkemo aku-sipe takopa konjirimu-na pe no topa ulkemo paa topa kalalu simbe terimu kinie topa tekisi naa tekisipe ingi nimbe we angilirimu.
49 “Nakolo i nanga unguma pilku liku naa tenge yamboma ene ye te molemo mele niembo: Ye te yunge ulke we ma pange teline ola walu takorumu. Pe no topa ulke kanumu walsikale topa kalalu sirimu.” nirimu.
Yamboma piliengi kanu unguma nimbe pora sipelie Yesusi Kapeniame taonona sukundu purumu.