YESUSI JERUSALLEME PUPELIE NIRIMUMUNI, YAMBOMA MANE SIRIMU TEMANEMA
Kolomongo-Aili 21–25 pali
Ye-Nomi-Kingi Te Kolea Tenga Suku Purumu Kinie Teringi Mele Yesusi Jerusalleme Suku Pumbe Purumu Kinie Aku-Siku Teringi Temanemoa
21
(Kolomongo-kanga wane. Pulu Yemonga Ungumu.)
˻Yesusi kinie yu lombili andolime kinie˼ ene kolea-aili Jerusalleme nondoko ongo, ma-pangi te ‘Ma-Pangi Unju-Ollipi Ponie’ nili akuna lemo kolea-kanga Betepasi oringi. Kanu-kinie Yesusini yu lombili andoli ye talo lipe mundupelie,
2 eltendo nimbendo: “Ne kolea-kanga kanokombelena pukululie kongi-dongi te ka teko panjingímu kinie yunge walomo pea ne sukundu molongele kanongele, kanutolo puku posiku yando mengo wangili pale!
3 Posingilí teko molongele kinie yambo tene eltendo ungu te nimu liemo eltene i-siku niengili: “Ailimu yu ‘Dongimuni mepili!’ nimuna ombo likimbulu.” niengili! Aku ningilí kinie yuni sumbi-sipe “Kapola, mengo pale!” nimbé.” nirimu.
4 Aku-sipe wendo orumumunge koronga-ou Pulu Yemone ungu-umbu tonjirimuma pilipe yamboma nimbe sirimu ye tene ulu te pe wendo ombá ou nirimu mele kamu wendo orumu. Akumu i-sipe:
5 “Enene kolea-aili Sayonob-yambomando i-siku niengi:
“Kanayo!
Ene molemelena enenga ye-nomi-kingimu okomo.
Yu ye imbi na mololi yemo mele
taka lepa molemomo
kongi-dongi bulu-mingine molopa okomo.
Kongi-dongi tenga walomonga bulu-mingine
molopa okomo.” ningu, ningu siei!”c Sekaraya 9:9
nirimu kanumu. ˻Aku nirimu mele Yesusini terimu.˼
6 Kanu-kinie lombili andolitolo pukulu Yesusini “Te-pale!” nirimu mele te-puringili.
7 Eltene kongi-dongimu kinie yunge walomo kinie mengo ongololie, enene enenga mulu-wambalema kulku dongitolonga bulu-mingine ola pauwe toringi kinie Yesusi kanuna ola molorumu.
8 Yambo máku toringimenga aisilini enenga mulu-wambalema kulku yu ombá aulkena pauwe toliku puku, marene kipiyala-gomo langoko liku yu ombá aulkena pauwe toliku puringi.
9 Kumbi-lelko puringi yambomane kepe akilku oringi yambomane kepe naka lelko unju ambololiku pukulie ningindu:
“˻Ye-Nomi-Kingi˼ Depisini Kalopa Lirimu Yemod
‘Imbi ola molopili!’ niemili!
Pulu Ye Yawene lipe mundurumuna
yunge kongonomo tenjimbe okomo yemo
molopa konjipili!e Konana 118:26 ekendu
Mulú-koleana ola yu imbi ola molopili!”
niliku puringi.
10 Yesusi Jerusalleme suku purumu kinie kanu kolea-ailimunge sukundu moloringi yamboma pali konopu aisili liku mundukulie “Imu naeye?” niringi.
11 Maku toko moloringi yambomane ningindu: “Imu Pulu Yemone ungu-umbu tonjilimoma pilipe yamboma nimbe silimo ye Yesusi,f kolea Gallilli-Disiriki Nasarete-Taono ye te.” niringi.
Ulke-Tembelena Bisinete Teko Kou Liku Moloringi Yema Yesusini Topa Makororumu Temanemog Kinie
Ulke-Tembelena Ulu Peanga Mare Wendo Orumu Kinie Juda Ye-ailime Kinie Yesusi Kinie Kerepali Niringi Mele Temanemoh
12 Yesusi ˻Jerusalleme suku pupelie nirimumuni˼ Pulu Yemo popo toko kaloringi ulke-tembelena ˻“Juda-yambo naa molemele yamboma ‘Pulu Yemo popo tamili!’ ningu máku tolemele kolea” niringi akuna˼ suku pupe kanopalie akuna mélema makete teko moloringi yamboma kinie, mélema topo-toko liku moloringi yamboma kinie akuma kanopalie ene pali topa makoropa, kou-mone lupe-lupema alowa teko anju siringi yambomanga poloma kinie, kera-waembono makete teringi yambomanga manie moloringi poloma kinie, topele topa, topa bulu-balu sipelie,
13 enendo nimbendo: “Pulu Yemonga bokuna ungu te i-sipe nilimo:
‘Yambomane nanga ulkemondo
“Pulu Yemo-kinie ungu nilimolo ulkemo.”
ningí.’i Aisaya 56:7
kanumu. Ungu aku-sipe molemo nakolo enene i ulkemo
‘wa nolemele yamboma
lopi teko molemele ulkemo’ Jeremaya 7:11
melej ningu pilkulie aku-siku telemele.” nirimu.
14 Kanu-kinie Yesusi ulke-tembelena molopili yambo mongo keri lepa, kimbu-ki keri lerimu yambo aisili yu molorumuna oringi kinie yuni ene tepa konde lirimu.
15 Nakolo yuni we-yambo tene manda naa telka ulu-tondolo peangama terimu mele kinie, ulke-tembelena ambolangomane tondolo ru ningulie:
“Ye-Nomi-Kingi Depisini Kalopa Lirimu Yemok
‘Imbi ola molopili!’ niemili!”
niringi mele kinie, kanu ulutolo wendo orumu mele kanokolie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie Pulu Yemonga ungu-manemanga puluma pilku mane siringi yema kiniel enene konopu keri panjikulie
16 Yesusi walsikulie: “Andi ambolangomane ungu nikimili mele nu ˻naa˼ pilkinuye?” niringi.m
˻Nakolo˼ Yesusini enendo nimbendo: “Na pilkiru. ˻Andi ambolangomane tekemele mele˼ ungu te bokuna molemo mele ene naa kanolemeleye? Kanumu i-sipe molemo:
‘Ambolango-kangama kinie ambolango-pamema kinie
˻Pulu Yemo˼ nu paa kapi ningí mele
mane sirinu.’n Konana 8:2
aku ungumu bokuna molemo mele ene naa kanolemeleye?” nirimu.
17 Aku nimbelie yu kanu yema mundupe kelepa kolea-aili ˻Jerusalleme˼ ulsukundu pupe kolea-kanga Betani pupe akuna perimu.
Yesusini Unju-Piki Te Iri Torumu Kinie Kolorumu Temanemoo
18 Ipulueli-ou ˻Jerusalleme nondopa lerimu kolea Betani mundupe kelepa Yesusi˼ kelepa kolea-aili ˻Jerusalleme˼ pumbe purumu kinie yu engele terimu.
19 Kanu-kinie yu orumu aulke kélona unju-piki te angilirimu kanopalie nondopa pupe kanorumu kinie unju-mongo te topa naa perimu, gomo mindi terimu kanorumu. ˻Gomo mindi terimu-na˼ kanopalie “Nu altoko mongo te naa tani!” nirimu kinie unju-piki kanumu walsikale kolorumu.
20 Aku ulumu wendo orumu kinie kanokolie yu lombili andolimene paa mini-wale mundukulie ningindu: “I unju-pikimu nambe-tepalie walsikale kolomuye?” ningu walsiringi.
21 Yesusini pundu topa nimbendo: “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Ene konopu talo-tepa naa pepili ˻Pulu Yemone nanga ungumu sike pilimbemonga nimbú mele ‘paa sike wendo ombá.’ ningu˼ tondolo-munduku pilíngi liemo nane i unju-pikimu tendu mele manda tenge. Unjuma mindi mólola! Ne ma-pangimundu “Ungú toko nomú-kusana sukundu pui!” ningí kinie pumbela.p
22 ‘Olio ˻Pulu Yemone paa sike lipe taponjimbemonga ‘Teamili!’ nimulú mele sike manda aku-sipu temolo.’ molo ‘Nimulú kinie sike aku-sipe wendo ombá.’ ningu˼ tondolo-munduku pilkulie ˻Pulu Yemo-kinie˼ ungu ningu mawa tenge mele pali Pulu Yemone sike tenjimbemonga kanu uluma sike wendo ombá.” nikiru.” nirimu.q
Yesusi Namba Sirimumunge Kerepali Niringi Temanemor
23 Kanu-kinie Yesusi ˻kamu Jerusalleme omba˼ ulke-tembele kere-puluna omba, yamboma ungu-mane sipe molorumu kinie ye mare, Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie, Juda-yambomanga tapu-yema kinies ene ongo yu walsiku pilkulie ningindu: “Nu namba nambolka nambamo likulie i kongonomo telenoye? Naene i kongonomo ‘Te-pui!’ nimbe nu nambamo sipe lipe mundurumuye?” niringi.
24 Yesusini enendo pundu topa nimbendo: “Nane ene ungu te walsipu piliembola! Pe nane ene walsimbu mele enene na sumbi-siku pundu toko níngi liemo ‘Na i kongonomo teambo!’ nimbe namba sirimumunge pulumu ene nimbu simbula.
25 ˻Nane i-sipu ene walsipu pilkiru:˼ Ou ˻No-Linjili˼ Jono omba yamboma no linjirimu kinie yu mulú-koleana molemo yemonga kongonomo tenjimbendo yamboma no linjirimu molo ya mana-yambomanga kongonomo tenjimbendo yamboma no linjirimuye? ˻Naene “Tei!” nirimu-na terimuye? Ningu siei!˼” nirimu.
˻Yuni aku-sipe walsirimu mele pilkulie˼ enene eneno kere-pali ningulie ningindu: “Yuni walsikimu mele olione pundu topo, ‘˻Jono˼ yu mulú-koleana ˻molemo yemonga kongono tenjimbendo yamboma no linjirimu˼.’ nímulu liemo yuni oliondo nimbendo: ‘Aku liemo ene Jonone nirimu ungumu nambemuna ‘I ungumu sike.’ ningu naa pilku liringiye?’ nimbé.
26 Molo olione nimulúndu: ‘Yu mana yambomanga ˻kongono tenjimbendo yamboma no linjirimu˼.’ nímulu liemo we-yambomane ‘olio tongenje’ nimbu pipili kolkomolo. We-yambomane ‘˻No-Linjili Jono˼ yu paa sike Pulu Yemone ungu-umbu tonjirimuma pilipe yamboma nimbe sirimu ye tet molorumu.’ ningu pilimele kene olio nambe-temolonje?” ningu eneno aku-siku kere-pali niringi.
27 ˻Eneno aku-siku anju-yando kere-pali ningulie˼, Yesusindu pundu toko ningindu: “˻Nuni walsikinu mele˼ olio naa pilkimulu.” niringi.
Aku-siku niringi kinie pilipelie Yesusini enendo nimbendo: “Kapola. ˻Nane ene walsikiru ungumunge ungu te pundu toko naa nikimilimunge˼ enene na walsikimili ungumunge ungu te pundu topo nando i kongonomo ‘Te-pui!’ nimbe na lipe mundupe namba sirimu yemonga imbimu ene naa nimbu simbula.” ˻nirimu.˼
Juda-Ye-Ailimene ‘Pulu Yemone Yesusi Naa Lipe Mundurumu-na Orumu.’ Ningu Yu Bulu-Siku Ungumu Naa Pilku Liringimunge Yesusini Ene-Kinie Ungu-Iku Yepoko Torumu Ungu-Ikumau
Ungu-Iku Telu-Sipemo: Ye Tenga Kango Talonga Ungu-Ikumu
28 ˻Yesusini kelepa kanu Juda-yambomanga ye-ailimendov nimbendo:˼
“Ene nambolka konopu lekemeleye?
Ye te yunge kango talo moloringili. Yu pupe kango-komomondo nimbendo: “Kangomo, kinié nu unju-waene poniena puku kongono te-pui!” nirimu.
29 “Yuni pundu topa lapando “Mólo, na naa pumbu!” nirimu, nakolo pe yu konopu alowa tepalie purumu.
30 “Lapa pupe komomondo nirimu mele aku-sipe akiliomondo nirimu ˻kinie˼ yuni pundu topa “Te-pumbu.” nirimu, nakolo naa purumu.
31 “Kanu kangotolonga naene lapanga ungumu pilipe lipe terimuye?” nirimu.
Enene pundu toko “Komomo.” niringi.
Yesusini enendo nimbendo: “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Ene ˻Juda-yambomanga ye-ailime˼ Pulu Yemo ye-nomi-kingimu molopa nokolemo talapena sukunduw ˻kumbi-lelko naa pungí˼. Kou-takisi lili yema kinie wapora toli amboma kinie ˻kanu yamboma, ene Juda-yambomanga ye-ailimene kanoko keri kanolemelema˼ kumbi-lelko pungí.” nikiru.
32 ˻No-Linjili˼ Jono omba ene sumbi-siku molonge aulkemo lipe ora sirimu kinie enene yu nirimumu ‘Kolo tokomo.’ konopu lelko yunge ungumu pilku naa liringi nakolo kou-takisi lili yema kinie wapora toli amboma kinie yuni nirimu ungumu ‘Sike.’ ningu tondolo-munduku piliringi. Nakolo kanu ambo-ye kerimene aku teringi kinie kepe kanokolie ‘Konopu alowa tepo ‘Yuni sike nikimu.’ nimbu tondolo-mundupu piliemili!’ naa niringila. Akumunge, ˻kanu ambo-ye “Tepo kenjilimolo.” ningu konopu alowa telemelema Pulu Yemo molemona kumbi-lelko pungí˼.” ˻nirimu.˼x
Ungu-Iku Talo-Sipemo: Unju-Waene Ponie Nokoringi Ye Kerimenga Ungu-Ikumuy
21:33-46 (21:28–22:14 pali kanani)
33 ˻Aku nimbelie Yesusini kanu ye-ailimendoz altopa nimbendo:˼ “Ungu-iku te pea tambo pilieyo!
“Kolea pulu ye tene unju-waene ponie tepalie pala terimu. Poniena sukundu loyekolo akupe waene-no ingi tepa monjimbendo tepa mimi tepalie nirimumuni, pe ponie nokonge ulke-takaye te polo kulupe ola takorumu. Ye mare kanopa lipelie enendo nimbendo: “Nanga poniemo tapu tenjiku unju-mongoma inie toko nokonjengi! Pe waene-mongo polo tomba kinie unju-mongoma moke tepo, kongono tenjingí méle-mare ene liengi, mare na liembo!” nimbe kanu poniemo ene sipelie yu kolea paa suluringe pupe molorumu.
34 Kanu-kinie pe waene-mongo polo tomba terimu kinie ponie pulu yemone yunge kendemande-ye mare “Nanga waene-mongo siengi puku liku menjiku wangi pai!” nimbe ponie nokoringi yema moloringine lipe mundurumu.
35 Nakolo kendemande-yema ˻oringi kinie˼ ponie nokoli yemane ene ambolko likulie te kopene toko, te toko konjiku, te kouni toringi.
36 Altopa ponie pulu yemone kendemande-ye mare aisili-mele lipe “Nanga waene-mongo linji-pai!” nimbe lipe mundurumu, ou kendemande-ye wallotolo-mele lipe mundurumu. Nakolo ponie nokoli yemane ou-pulu-pulu oringi kendemande-yema-kinie teringi mele pe kendemande oringi yema-kinie akula teringi.
37 Kanu-kinie ponie pulu yemo yuni ˻konopuni pilipelie˼ ‘Nanga kangomo pipili kolko yunge unguma pilku liku, yu waene-mongoma singí.’ konopu lepalie yunge malomo lipe mundurumu.
38 Nakolo ponie nokoli yemane ponie pulu yemonga malo ombá orumu kanokolie enene eneno ningindu: “Andi okomo yemo pe lapanga monge-mélema limbe yemo okomo. Yu topo konjipu i poniemo olio kamu liemili!” ningulie
39 enene yu ambolko liku poniena ulsu mundukulie yu toko konjiringi.”a ˻nimbe Yesusini nirimu.˼
40 ˻Yesusini ungu-iku akumu topa pora simbendo kanu Juda-yambomanga ye-ailimendo walsipelie nimbendo:˼
“Ponie nokoli yemane aku teringimunge ponie pulu yemo ombalie kanu ponie nokoli yema-kinie yuni nambolka uluri temba konopu lekemeleye?” nirimu.
41 Enene yundu pundu toko ningindu: “Yuni kanu ye kerime ‘kamu molko kenjengi!’ nimbe tepa kenjipelie ponie nokonge ye lupe mare lipe waene-mongo polo tomba kinie waene-mongoma moke teko, mare ponie pulu yemo singí yema poniemo simbe.” niringi.b
42 Yesusini ˻Pulu Yemonga Juda-yamboma nokoringi yemane yu toko konjingí mele pilipelie˼c enendo nimbendo: “Pulu Yemonga bokuna sukundu molemo ungu te kanoko na pilimeleye? ˻Aku ungumu i-sipe mele:˼
“Ulke takoringi yemane kanoko keri kanoko
toko ele-teringi kou kanumu
kinié kelepa ulke-simu mele
ulke enge-sinjili kou aili peangamo.
Ailimuni aku ulumu terimumu olione
kanopo paa peanga kanolemolo.”d Konana 118:22-23
nimbe molemo kanumu.
43 Aku ˻nirimu˼munge nane ene ˻Pulu Yemonga Juda-yamboma˼ nimbu sikirumu: Pulu Yemo enenga ye-nomi-kingi molopa ene nokolemo mele mundupe kelepalie nimbémone, yambo talape-lupe tene yunge ungumu pilku liku teko molongema lipe nokomba.” e nikiru.
44 (I kou ˻nikiru˼munge ola yambo te a topa topalie ombele-mélema elke tomba. Nakolo yambo te molombana ola koumu omba yu topalie kanu yambomo topa nurupulu tomba.)” nirimu.f
45 Kanu-kinie Pulu Yemo popo tonjiringi ye-ailime kinie Parisi-yema kinieg Yesusini ungu-iku torumuma pilkulie enene yu toko konjingí teko moloringi mele yuni nirimu pilkulie
46 enene yu ka singí teringi nakolo yambomane ‘Yu Pulu Yemone ungu-umbu tonjilimoma pilipe yando nimbe silimo ye te.h’ konopu leringi-ne yamboma pipili kolkolie yu isili-ou ambolko ka naa siringi.