Yesusini “Parisi-Yema Telemele Mele Manda-Manjiku Naa Teangi!” Nirimu Temanemoa
12
(Pulu Yemonga ungumu. Kolomongo-kanga wane.)
Kanu-kinie Yesusi molorumune yembo tausini awisili liku máku toko angilieringine ekelepa tepili angilieringi kinie yu lombili andoringimendo ou kumbi-lepa nimbendo:
“Eno liepi-liepi topo, ‘Parisi-yema pillawa akoli méle yisi nosilimelemo kanoko kondaa!’ nikiru.b Enonga yisi nosilimele akumu enone ˻“Pulu Yemonga ulu-peangama telemolo.” ningu˼ kolo toko topele-mapele tolemele ulumu. ˻‘Akumu manda-manjiku naa teangi!’˼ nimbu liepi-liepi tokoro.c ˻Parisi-yemane sike teko kenjiku molemele mele kamu lopi manda naa tenge.˼
2 Aki tolemo ulumenga telu kepe pe aki naa topa pali mona lemba. Lopi telemo ulumenga telu kepe pe lopi naa temba. Kanu ulume kinie ungume pali yembomane pali pilinge.
3 Sumbulu toline ungu niringime yembomane pa teline pilinge. Ulke-suluminiana ungu ólo toko niringi ungume ulke imune ola angilku ru ningu ninge.” ˻nirimu.˼
Pulu Yemo Mindi Pipili Kolangi Ungu Ted
4 “Nanga pulu lemó yemboma, enondo ungu te nimbu siembo: “Kangimu mindi toko kondokolie pe kelko minimu pea ulu te manda naa tenge yemboma pipili naa kolangi!” nikiru.
5 Nalo eno paa pipili kolonge yemo nimbu siembo: “Kangi topa kondopalie pe mini-pali tepe-koleana manda topa mundumbe ˻Pulu Yemo˼ yu pipili kolangi! Paa sike nimbu sikiru. Yu pipili kolangi!” nikiru.
6 “Kera-kalsindipele paa kangamo molemo, topo-toko lingendo kera kise-pakera kou-kololi talo mindi pulimo kanumu. Nalo Pulu Yemone kanu kerama nokombando komu naa silimo.
7 Pilieme! Eno ˻na lombili andolime˼, enonga penge-indime kepe yuni koronga telu-telu nimbe pali kambu torumu. Kera-kalsindipele yu kou paa koltalo mele pulimo nalo kanu keramo Pulu Yemone kanopa molemo. Eno yemboma paa olandopa awilime kanopalie eno paa nokopa kondopa molomba ˻kene pipili naa kolaa!˼” ˻nirimu.˼
“Olio Yesusinge Yemboma Molemolo.” Nimolondo Pipili Naa Kolamili Ungu Tee
8 “Nane enondo ungu te nimbu siembo: “Yembo tene yembomanga kumbi-kerena ola angilipe ‘Na Yesusinge yembomo molio.’ nimbé kinie pe Pulu Yemonga angellomanga kumbi-kerena Manie Omba Mana-Ye A Lierimu Yemone ola angilipe “Kanu yembomo nanga yembomo.” nimbéla.
9 Nalo yembomanga kumbi-kerena “Yesusi yu naweye? Yu na naa pilkiru.” aku-sipe nimbé yembomo pe Pulu Yemonga angellomanga kumbikerena Manie Omba Mana-Ye A Lierimu Yemone “Aku yembomo yu naweye? Yu na naa pilkiru.” nimbéla.f
10 “Manie Omba Mana-Ye A Lierimu Yemo ungu-taka tondopa ungu nimbe kenjilimo yembomo aku-sipe ulu-keri telemoma ˻Pulu Yemone˼ ‘Manie pupili.’ nimbe siye kolomba. Nalo Mini Kake Telimu ungu-taka tondopa, ungu nimbe kenjipe, yunge imbimu marake telemo yembomo aku-sipe ulu-keri telemomo ‘Manie pupili!’ naa nimbe, paa siye naa kolomba.” nikiru.
11 “Kanu-kinie pe eno ˻nanga yemboma molonge kanokolie˼ eno ongo ka siku, eno máku toko Pulu Yemonga ungumu pilimele ulkemanga ye-awilime kinie, ye nomime kinie, gapomano-ye awilime kinie eno molongena eno mengo puku kote tendenge kinie ‘Kotena nambolka unguri nimolonje? Olio ungu te walsiku pilinge kinie nambolka unguri topondopo nimolonje?’ ningu mini-wale naa mundengi!
12 Akune Mini Kake Telimuni enone anjo ninge mele mane simbe kene mini-wale naa mundengi.” nirimu.
Ye-Kamako Tene Aroma Topa Terimumunge Ungu Ikomo
13 Yesusi molorumune liku máku toringi yembomanga ye tene yundu nimbendo: “Ungu Mane Silimu, nanga angenumu kinie oltonga lapane sirimu monge-mélema yuni ‘Na mare moke tepa sipili!’ ni!” nirimu.
14 Nalo Yesusini yundu topondopa nimbéndo: “Yemo, ‘Nane enonga kote pilindiku enonga mélema moke tendei!’ nimbe nawene na mako torumuye? Yembo tene nando aku-sipe naa nirimu kanumu. Nanga kongono te mólo!” nirimu.
15 Aku nimbelie yuni enondo kelepa nimbendo: “ ‘Méle awisili lipu nosipu kamako molambo!’ ni naa ningu, ‘Mélema lili ulu-pulumu yu ulu-pulu-kerimu kene aku naa teambo!’ konopu leko molangi! Yembo tene méle awisili lipe nosilimomonga mini-kangi pali konde molopa kondomba aulkemo naa lemó.”g nirimu.
16 ˻Aku nimbelie Yesusini ‘Enondo nikiru ungumenga pulumu kamu piliengi!’ nimbe˼ yuni ungu-iko te topalie nimbendo:
“Walse ye-kamako te molopalie yunge poniena langi paa awisili orumu.h
17 Akumunge yuni yuyu nimbendo: “Langi nosilio ulkema pali si nimu, langi awisili goli lepa we lemó kene nane nambe-eamboye?” nirimu.
18 Pe kelepa yuni yuyu nimbendo: “Kinié na pilipero. Na i-sipu teambo! Nane langi nosilio ulkema tekisipulie langi nosimbo ulke paa awilime kelepo takopolie akumenga nanga rasi-witi kinie langi kinie nanga poniena olemo langime pali nosiembo!
19 Akune nosipulie na-nanu pilipulie nimbondo: Na papu. Na langi awisili, ponie awisili omba pumbe kinie nombo molombo mele lemó kene koro molopo, kongi nombo, no-waene nombo, konopu sipu molambo!” nirimu.
20 Nalo Pulu Yemone kanu yemondo nimbendo: “Ye-aromamo! Kinié ipulueli nane nunge minimu ombo limbo kinie nunge nosilino mélema nawene limbeye?” nirimu.” ˻nimbe Yesusini nirimu.˼
21 ˻Ungu-ikomo topa pora sipelie ungu te pea nimbendo:˼ “Aku-sipe mele, ‘Na méle kande-kandema nosilio.’ nilimele yemboma Pulu Yemone eno kanopalie eno yembo koropa-púlime nimbe kanolemo. Pulu Yemo kanopa peanga kanolemo ulu-pulume naa teko molemele yemboma enonga minime koropa pupili mele molemele. Kanu yemboma eno aku ungu-iko tokoro yemo mele molemele.” nirimu.
Yesusini Yu Lombili Andoringimendo “Mini-Wale Munduku Konopu Awisili Naa Leaa!” Nirimu Ungumui
22-23 ˻We-yembomando˼ aku-sipe nimbelie Yesusini yu lombili andolimendo kelepa nimbendo: “˻Kolonge kinie mana-mélemane eno naa lipe tapondomba˼ kene nane enondo ungu te nimbu siembo: ‘Kangikundu molopo kondamili!’ ningu konopu awisili liku naa mundengi! Langi nongemonga kepe no nongemonga kepe mulumbale pakongemonga kepe akumenga konopu awisili liku munduku naa molangi! Eno kapola molonge mele olandopa, langi nonge mele maniendopa; enonga kangi yu olandopa mele, mulumbale pakonge maniendopa mele kene langi nonge mele kinie, mulumbale pakonge mele kinie, konopu awisili liku naa mundengi!
24 Kerama kaname! Langi te panjikulie nou lemó kinie liku mengo ulkendo puku nosiku naa nolemele nalo Pulu Yemone kerama langi silimo. Kerama we-mele, eno yemboma olandopamonga yuni eno paa nokomba.
25 Enonga yembo tene konopu awisili lipe mundumbemone yu kolomba ena te manda ‘We liepili!’ nimbéye? Manda naa nimbé.
26 Enone ulu wallo-kolte aku-sipe mele te manda naa telemelemonga ulu wema eno nambemune konopu awisili liku munduku molemeleye?
27 “Pillawa-sindime kaname! Pillawa-sindimene kongono mindili-siku naa teko, mulumbale te teko mimi naa telemele nalo pillawa-sindime molemele mele olandopa, ˻ye-nomi-kingi˼ Sollomonoj kongono awisili tepalie wale paa peangama pakopa a nirimu mele maniendopa.
28 Era-sindi tolemoma kinié-mele molemo, opali-mele poroko tepena kalemelema Pulu Yemone aku-sipe nokopa kondolemo liemo eno ‘Pulu Yemone olio manda nokombanje?’ ningu laye-kolte mindi pilimele yemboma pakonge mélemanga yuni manda lipe naa tapondombaye? Eno lipe tapondomba.
29 “˻Pulu Yemone kerama kinie era-sindime kinie aku we-mélema aku-sipe nokolemo˼ kene eno konopu awisili liku mundukulie ‘Esi, langi te tena lipu nomolonje?’; molo ‘No tena kolopo nomolonje?’ ningu pilku naa molangi!
30 Pulu Yemonga yemboma naa molko ulsukundu molemele yembomanek aku-siku telemele nalo enonga Lapa ˻Pulu Yemone˼ eno yunge yembomanga méle mólo tolemoma kanopa molemo ˻kene eno langi nongemanga kinie, méle pakongemanga kinie, konopu awisili naa liku mundengi˼!
31 ˻Pulu Yemo˼ ye-nomi-kingi molopa yemboma nokolemo ulumel ‘Kumbi lepo teambo!’ konopu leko molangi! Aku tenge kinie yuni we-mélema kepe eno simbe.” ˻nirimu.˼
Méle Kande-Kandema Mulú-Koleana Nosilimolomonga Ungu Tem
32 “Nanga kongi-sipisipi koltalo, enonga Lapa walse ye-nomi-kingi molopa yemboma nokomba kinie ‘Eno pea ye-nomime molko yemboma nokangi!’ nimbé. Yu aku-sipe tembando konopu sipe molemomonga pipili kolko naa molangi!
33-34 Akumunge eno nosilimele mélema kou-mone liku aku kou-mone lingema yembo-koropama moke teko siengi!n Aku-siku tekolie pe kou kamu manie naa puli koumu liku nosiku, méle kande-kandema liku mulú-koleana ˻pe pungemonga˼ nosiku teangi! Akune wa lili yema ongo wa naa liku, koka molo lkurinia mélemane ongo teko kenjiku naa tenge. Eno akune nosinge mélema kamu kapola lemba. Enonga mélema lemó kolea akune eno konopuni pilku konopu mondoko molemele kene ˻‘mulú-koleana mindi mélema liepili!’ ningu molangi!” nirimu˼.o
Yesusi Wale Talo-Sipe Kelepa Ombámonga “Kongonomo Mimi-Siku Teko, Nokoko Kondoko Molangi!” Nirimu Ungu-Iko Talo
Te: Kendemandemane Enonga Nokolimu “Yando Ombá” Ningu Nokoko Molemele Ungu-Ikomop Kinie
Te: Kendemande-Yemboma Nokondolemo Kendemandemonga Ye-Awilimu Kelepa Ombalie Kendemandemo-Kinie Temba Mele Ungu-Ikomoq
12:35-40 kinia 41-48
35 “˻Na lombili andolime,˼ enone ‘Awilimu kinié ombánje.’ ningu mulumbale pakoko, kako toko, kiye kandoko, molangi!r
36 Ye-awili te kolea tenga pupe, ye te ambo limbe langi koyolemele yemboma kinie anjo langi nomba molemo kinie yu kelepa ulkendo ombámonga yunge kendemande-yembomane ‘Yu ombá.’ ningu ulke kune lindingendo nokoko molemele-mele eno aku-siku molangi!
37 Kanu kendemandemanga ye-awilimu omba yunge kendemandema kanopalie, uru naa peko we molonge kanomba kendemandema eno konopu siku molonge.
“Nane enondo paa sike nimbu sikirumu: “˻Alieli kendemandemane enonga ye-awilimu nokoko langi kalondoko silimele mele yu aku-siku nokolemela nalo kendemandemanga˼ ye awilimuni ˻kanu kendemande peangama konopu sipe˼ yuni kongono-mulumbale pakopa enondo “Langi noli polona molaa!” nimbe ‘Langi nangi!’ nimbe enonga kongono tendepa eno nokomba.” nikiru.
38 Ipulueli awi-burumi ombáne, kera-gulta ko tomba kinie ombánje, eno uru naa peko nokoko molongi kanomu liemo eno konopu siku molonge.
39 “I ungumu konopu liku munduku pilieyo! Ulke pulu-ye tene wa noli ye te yunge ulkemo omba bulsupe mélema wa limbe enamo pilkenje ‘Wa noli yemo ombá.’ nimbe nokopa molka kinie wa noli yemo yu manda suku naa olka.
40 Aku-siku eno nokoko molaa! Manie Omba Mana-Ye A Lierimu Yemo ombá enamo naa pilimele kene ‘Yu sike ombá.’ ningu aku-siku nokoko molangi!” nirimu.
41 Pitane yundu nimbendo: “Awilimu, aku ungu-iko toko ningu sikinumu olio ˻nunge lombili andolimendo manjiku˼ ningu sikinu molo yembo wemando pea ningu sikinuye?” nirimu.
42 Awili ˻Yesusini˼ topondopa nimbendo:
“Kongono tendeli kendemande-yembo nawene kongono tepa kondondolemo kinie kanopalie yunge ye awilimuni ‘Kongono silioma sumbi-sipe telemomonga yu kongono simbo kinie tepa kondombamonga na altopo konopu kimbu-sipu naa molombo.’ nilimoye? Kendemande-yembo te aku-sipe mele tepa kondopa molemomo kanopalie yunge ye awilimuni yu mako topalie yundu nimbendo: “Nuni kongono tendeli kendemandema pali nokondoko enonga langi nongema ena mako toliomonga eno nangi moke teko sieni, nokondoko molou!” nimbe ˻yu tenga pulimo˼.s
43 Pe ye-awilimuni kongono simumu kanu kongono tendeli kendemandemone mimi-sipe tendepa molopili awilimu kelepa omu liemo kendemandemo yu konopu sipili!
44 Nane enondo paa sike nimbu sikirumu: “Kanu ye-awilimuni kanu kendemandemondo “Nanga méle nosilioma pali nuni nokondou!” nimbé.” nikiru.
45 “Nalo ˻ye-awilimuni kanu kendemande-yembomondo nimbendo: “Nanga kendemande-yemboma pali nokondou!” nimbe tenga pulimo kinie˼ kanu kendemande-yembomone “Nanga awilimu welea naa ombá.” konopu lepalie yuni nokondolemo kendemande-yemboma kopene topa, langi nomba no tondoloma nomba kekelepa topalie, aku-sipe tepa kenjipe molomu liemo
46 walse kanu kendemande-yembomo ‘Yunge ye-awilimu ombá.’ nimbe naa pilipe ˻kongono sirimu mele naa tepa˼ walu tepa kenjipe molomba kinie ombá. Omba ˻kanu yembomo tepa molomba mele kanopalie˼ yu paa kopene topa kondopalie, yunge ungumu pilku su siku kongono ambolko naa kondoli yemboma ˻kolea-keri˼ molemelena ‘Pupili!’ nimbe lipe mundumbe.
47 “Kongono teli yembo te yunge awilimuni “I-siku i-siku tei!” nimbé ungumu sumbi-sipe pilipelie ungumu ta nimbé, molo ‘Nikimu mele naa tembo.’ nimbe pilipe aku-sipe pilipe lipe naa temba yembo kanumu yunge awilimuni pe yu ‘Mindili paa awili-tepa nopili!’ nimba wale paa awisili tomba.
48 Nalo “Tei!” nimbé mele mimi-sipe naa pilipelie we walu-tepa kenjimbe yembomo yunge awilimuni ‘Mindili laye-kolte mele nopili!’ nimbe wale laye-kolte mele tomba. Yembo méle awisili siringi lipe noserimu yembomo “Pundu toko méle awisili si!” ninge. Yembo “Méle awisili nokoko molou!” niringi yembomo “Kelko méle awisili si!” ninge.” ˻nirimu.˼
Yesusinge Ungumu Yemboma Pilkulie Opa-Pulue Mele Molonge Mele Ungumut
49 “˻Na lombili andolime,˼u na ya ma-koleana tepe mundumbo orundu. Kanu tepémo isili-ou welea nolkanje papu. Na konopu silke.v
50 “Na no limbo ulu akumu na-kinie wendo ombá. Ulu akumu isili-ou wendo naa okomomonga na konopu umbune tepili molio.” ˻nirimu.˼w
51 “ ‘Ya mana-yemboma opa naa teko telune kapola-kapola molangi!’ nimbu orundu konopu lekemeleye? Aku mólo! ‘Yemboma konopu lupe-lupe pepili anjo-yando opa-pulue mele molangi!’ nimbu orundu.
52 Kinié kepe pe anjopa kepe ulke telune pelemele yembomanga ˻marene nanga ungumu pilku molko marene nanga ungumu liku su siku molkolie,˼ eno-enono opanale teko yembo kise-pakera ulke telune peko, yepoko enono molonge, talo elolo molongele, yu-mele-mele molonge.
53 Lapane malo-kinie opa tepa, malone lapa-kinie opa tepa, telune kapola naa molongele. Anumuni lemenu-kinie opa tepa, lemenuni anumu-kinie opa tepa, telune kapola naa molongele. Bamuni yunge malonga menu-kinie opa tepa, malonga menuni bamu-kinie opa tepa, telune kapola naa molongele. ˻Kanu yemboma kapola naa molonge.˼” nirimu.
“Kinié Wendo Olemo Ulumenga Ulu-Pulumu Nambemu-ne Naa Pilimeleye?” Nimbe Yesusini Walserimu Temanemox
54 Aku nimbelie Yesusini liku máku toringimendo nimbendo: “Enone kolea kolopalie kupe tolemo kinie kanokolie “Lo ombá lémo.” nilimele kinie lo sike olemo.
55 Pe kelepa ipulueli poporome awili te merekendo winjo-sipe topa, kombukandipi angilimo kinie kanokolie “Ena tondolo temba lémo.” ningu pilimele kinie ena sike telemo.
56 “˻Naa pilkimulu.” nilimele nalo sike pilimele˼ yembo kolo toko topele-mapele tólime!y Eno mulúmu kinie ya mamo kinie kanokolie ‘kolea i-sipe i-sipe temba.’ ningu kanolemele nalo kinié ˻na mana orundu kinie˼ wendo olemo ulume kanoko molkolie kanu ulumenga ulu-pulumu naa pilimele. Aku nambemune ˻lipe ora silimo mele˼ naa kanoko naa pilimeleye?” ˻nirimu.˼
‘Yembo Tene “Nu Kote Tendembo.” Nimbé Yembomo Kinie Welea Altoko Yu-Kinie Kapola-Kapola Molongele Ulume Teaa!” Nimbe Yesusini Nirimu Temanemoz
57 “Enone nambemune ulume pilku apuruku ulu-peangama pilku naa telemeleye?
58 Nu kote tendemba temba yembomo ‘Kapola-kapola molambili ulu te teambo!’ ningulie welea teani! Aku naa tenu liemo nu kote tendemba yembomone nunge kote pilieli yemo molombana memba pupe simbenje? Pe kote pilieli yemone nu ka-ulke nokoli yemo lipe simbe, yuni nu ka-ulkena lipe mundumbe.
59 Nane nundu paa sike nimbu sikirumu: “Nu ka-ulkena wendo onindu pundu paa pali tokolie mindi wendo onimu. We manda wendo naa oni.” nikiru.” nirimu.