Langi Naa Lerimu Koleana Yesusini Ye Pape-Tausini Langi Sirimu Temanemoa
6
(Pulu Yemonga ungumu. Kolomongo-kanga wane.)
Pe walse Yesusi Nomú-Gallilli nona andoli sípine molopa nekendo purumu. (Aku nomúmunge imbi te ‘Nomú-Tapiriasi’ niringi.) 2 Aku nomúna nekendo purumu kinie kuru torumu yamboma tepa konde lirimu kanokolie ‘Pulu Yemone mindi ulu-tondoloma telemo mele yuni aku-sipe tekemo.’ ningu kanokolieb yambo paa aisili yu purumuna akiliku lombili puringi. 3 Yesusi ma-pangine ola pupe lombili andolimec pea puku manie moloringi.
4 Juda-yambomane ˻ponie tenga-tenga kolea-aili Jerusalleme ongo akuna suku˼ Pulu Yemone enenga anda-kolepalime Naa Topa We Omba Purumu meled pilingindu Pulu Yemo-kinie ulu te teringi walema nondopa wendo ombá terimu.
5 Yesusi ma-pangine ola molopa maniendo-sipe kanopalie yambo paa aisili yu orumu aulkena lombili oringi kanorumu. Kanopalie yuni yu lombili andoli ye Pillipundu nimbendo: “I yamboma nonge langime tena topo topo linjemili konopu lekenoye?” nirimu. 6 Yuni aku-sipe Pillipundu we walsipe pilirimu. Yesusi yuni temba mele yuyu pilipe molorumu nakolo ‘Pillipu yuni nambolka nimbénje? ‘Nane ulu-tondolo te tepolie manda langi simbu.’ konopu lemba, molo we mini-wale mundumbenje piliembo!’ nimbelie yuni aku-sipe Pillipundu walsipe pilirimu.
7 Pillipuni yundu nimbendo: “Kakopoi-ye tene oli engaki kongono tepalie méle kalólimu limo kou-monemane langi topo topo limelkanje yambo mare mindi laye-kolte liku nolemelka. Mare molo tolka naa nolemelka.” nirimu.
8 Lombili andoli te, Saimono Pitanga angenu Enderu, yuni nimbendo: 9 “Ya kango te rasi-balli pillawa kaloli kanga te-pakara kinie oma kaloli talo kinie nosipe molemo. Nakolo akumu layetolo, yambo paa aisili. Kapola naa temba lemo.” nirimu.
10 Yesusini “Yamboma “Manie molangi!” niengi!” nirimu. Aku koleana era aisili orumuna manie moloringi. Ye pape tausini mele akuna manie moloringi. 11 Kanu-kinie Yesusini balli-pillawa kalolime lipe ambolopalie Pulu Yemondo “Ange.” nimbe yambo moloringime moke tepa ene manda nonge mele sirimu. Omatolo aku-sipela moke terimu. Nongo olo tenjiringi.
12 Kanu langi noringi olo terimu kinie yuni yu lombili andolimendo nimbendo: “Langi kakena lemoma we manie pupe lemba kapola naa temba kene liku maku tai!” nirimu. 13 Kanu-kinie nongo pora siringi kinie kakena lerimuma lombili andolimene liku máku toko wale-basikete engaki-rurepo lakilku toko peke siringi.
14 Yesusini Pulu Yemone mindi ulu-tondolo manda telka mele akumu terimu kinie kanokolie yambomane pulu monjiku ningindu: “ “Pulu Yemone ungu-umbu tonjilime pilipe yando nimbe simbe ye te ma-koleana omba olio nokomba.” ningu panjiringimue paa sike i yemo yu lepamo.” niringi. 15 Aku ningu pilkulie enene ‘Yu olionga ye-nomi-kingimu molopili!’ ningu yu tondolo-munduku ambolko liku ‘enenga kingimu molopili!’ ningí teringi. Aku tenge teringi pilipelie yu-yuyu molombando ma-pangine ola altopa pupe molorumu.
Yesusi Nomúna Ola Kimbu-Kongono Tepa Orumu Temanemof
16 Ena pupe kolea kala torumu kinie yu lombili andolime ma-pangine maniendo puku nomú-kélona maniendo puku 17 akuna nona andoli sipi tenga ola puku nomúna yakondo ongo Kapeniame-taono ongo pungí puringi. Aku-kinie sumbulu torumu nakolo Yesusi naa orumu-na lombili andolime eneno puringi. 18 ˻Sípine ola molko pungí puringi kinie˼ poporome tondolo torumu kinie nomo ola pupe manie omba terimu, sípimu topa ola-munde manie-munde tepa topele-mapele torumu.
19 Sípimu kunduringi nomú ai-suku-síngi melena purumu kinie Yesusi nomúna ola kimbu-kongono tepa sípimu purumuna orumu kanokolie ‘Kuru te okomo.’ konopu lelkolie paa mini wale aili-teko munduringi. 20 Nakolo yuni enendo nimbendo: “Na mindi okoro, pipili naa kolai!” nirimu. 21 Aku nirimu-na pilkulie “˻Ailimu okomo lepamo.˼ Sípine pea molamili!” ningu enene konopu siku yu sípimunge sukundu liringi. Sukundu orumu kinie ene pungí puringi nomú-kélona sípimu walsikale purumu.
Yesusini Ungu-Iku Topa “Na Mulú-Koleana Gamo Molio.” Nirimu Temanemo
Akumunge: Yambomane Yesusi Andoko Kororingi Temanemo
22 Ipulueli-ou yamboma nomú-kélo nekendo ipulueli moloringime konopu kimbu sikulie niringimuni, ‘Bonongo ipulueli nomúna andoli sípi telu mindi ya lemu, Yesusi akuna suku naa pumu, yu lombili andolime eneno akuna suku puku nomú-kélo nekendo púngi.’ ningu piliringi. 23 Kanu-kinie bonongo Ailimuni langi wallo-kolte lipe ambolopa Pulu Yemondo “Ange.” nimbe yamboma sirimu noringi koleana nondopa kolea-aili Tapiriasi yambomanga sípi mare nomú-kélona oringi. 24 Yesusini langi sirimu noringi koleana yambomane Yesusi yu korokolie niringimuni, yu kinie yu lombili andolime kinie akuna naa moloringi kanokolie sípi ene moloringine nomú-kélona nondoko ongo leringimenga suku puku Kapeniame taonondo Yesusi koronge puringi.
25 Nomú nekendo ongo Yesusi kanoko lenjikulie enene yu walsiku pilkulie ningindu: “Rapai,g nu te-wale yando onuye?” niringi.
26 Nakolo ˻yu orumu mele nimbe para naa sipelie˼ pundu topa enendo nimbendo: “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Nane ˻Pulu Yemone na lipe taponjilimo mele˼ lipe ora silimo ulu-tondolomah teliomonga enene na naa korokomele. Nane ene langi sindu nongo olo tenjíngi kanumunge mindi na korokomele lemo.” nikiru. 27 Ene langi nondopa purulimoma ‘Lipu nomolo.’ ningu kongono naa teayo!i Kanu langime nongolie nilimelemone, kolonge walema wendo olemo kinie kolemelela. Langi, Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemonej silimo langi, kanumu naa purulimo, kanumu nolemele kinie konde molko konjiku mindi pulimele kanu langimu ‘Lipu namili!’ ningu mindi kongono teayo! ‘ ‘Ye akumuni sike kanu langimu yamboma simbe.’ ningu piliengi!’ nimbe Pulu Yemone ulu tondoloma telemo mele ‘Aku yemone ulu-tondoloma aku-sipe tepili!’ nimbe Pulu Yemo yuni yu sirimu.” nirimu.
28 ˻‘Sike langimundu nikimu.’ ningu pilku yuni nirimu ungumu pilku sundukulie niringimuni,˼k enene yundu walsiku pilkulie ningindu: “˻Konde molopo mindi pumulú langi lipu namili kene˼ olio nambe-tepolie Pulu Yemone kanopa peanga kanomba kongonoma temoloye?” niringi.
29 Yuni pundu topa nimbendo: “Pulu Yemonga kongonomo i-sipe: ‘Pulu Yemone ma-koleana lipe mundurumu yemo yu sike Pulu Yemonga malo, ˻yu sike olio molopo konjipu mindi pumulú ulu-pulumu simbe yemo˼.’ ningu tondolo-munduku pilku molai!” nirimu.
30 Aku nirimu pilkulie enene yundu walsikulie ningindu: “Nuni ‘ “Na sike Pulu Yemone lipe mundurumu. Nane nikiru unguma sike unguma.” nilio akumu ‘Sike.’ ningu tondolo-munduku piliengi!’ ningu Pulu Yemone mindi ulu-tondolo manda telemo uluma mele nuni aku-siku nambolka ulu-tondolo te liku ora siniye? Nambe-teni kinie kanopolie ‘Nuni sike nikinu.’ nimbu pilimulúnje?” niringi. 31 “Olionga anda-kolepali ou moloringime kolea ku leline langi-mena noringi.l Langi-mena orumu mele Pulu Yemonga bokuna temanemo molemo:
‘Yuni ‘Ene mulú-koleana yando
langi nangi!’ nimbelie sirimu.’m Wendo Oringi 16:4, Konana 78:24, 105:40
ungu akumu molemo. ˻Nuni olionga aku-siku tenjini molo nambe-tenjiníye?˼” niringi.
32 Yesusini enendo nimbendo: “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Moloringi yamboma mulú-koleana yando langi sirimu yemo Mosisi mólo! Tarane sirimu. Molko konjiku mindi puli ulu-pulu pelemo langi nikiru kanu sike-langimu mulú-koleana yando silimo yemo Tara mindila.” nikiru. 33 Mulú-koleana manie omba mana-yamboma molko konjiku mindi pungí ulu-pulumu silimomo yu Pulu Yemone silimo langimu.” nirimu.
34 Yesusini nirimu mele pilku sundukulie, “Ailimu,n aku langimu kinié kepe pe-pe kepe si!” niringi.
35 Kanu-kinie Yesusini enendo nimbendo: “Molko konjiku mindi pungí langimu na.o Umbu-langi nongolie engele naa kolko kangi tondolo pupili molemele mele aku-sipe na molombona onge yamboma enenga minimu engele naa kolomba, konopu tondolo pupili molonge. Umbu-no nongolie no waka naa kolko kapola molemele aku mele na nilio unguma kepe molio mele kepe manda tembo mele kepe ‘Sike.’ ningu tondolo-munduku pilingí yamboma altoko alieli minimu no waka naa lepili molonge.p 36 Aku tenge yamboma aku-siku molonge nakolo “Enene na ˻Pulu Yemonga ulu-tondoloma telio mele˼ kanokolie kanoko sunduku ‘We telemo. Yu Pulu Yemone naa lipe mundurumu.’ ningu pilimele.” ou nimbu sirindu kanu mele kinié kepe aku-siku we teko molemele. 37 Tarane ‘Nanga yamboma molangi!’ nimbe mako tonjilimo yamboma pali na molombona onge. Kanu-kinie na lombili andongendo na molombona onge yamboma telurindu kepe “Lombili naa ongo anju pui!” paa naa nimbumu.
38 “ ‘Na-nanu konopuna pilkiru mele teambo!’ nimbu na mulú-koleana mundupu kelepo mana-maniendo naa orundu, mólo! Na lipe mundurumumuni konopuni pilimo mele tembo orundu. 39 Na lipe mundurumu yemone konopuni pilirimu mele i-sipe: ‘Nane ˻Malo˼ simbu yamboma pali ˻Malone˼ nokopa konjipe, telu kepe mundupe kelepalie, mindili nonge koleana paa naa pumbe,q ma-kolea pora nimbé walemonga ene pali topa makinjipe olando lipili!’ konopu lemo. 40 Na lipe mundurumu Tarane konopuni pilirimu mele i-sipe: ‘Nanga malor ‘olio lipe taponjipe, mindili nolemolka aulkemo wendo limbe.’ ningu tondolo-munduku pilingí yamboma molko konjiku mindi pangi!’ nimbe konopuni pilimo. Kanu-kinie aku tenge yamboma ma-kolea pora nimbé walemonga kinie nane topo makinjipu olando limbu.” nirimu.
41 Yesusini “Na mulú-koleana maniendo orundu langimu.” nirimu pilku keri pilkulie Juda-ye-ailimenes yu mumindili kolko eneno pulu monjiku kono-kono ningulie 42 ningindu: “Aku ungu nikimu yemo Joseponga malo Yesusi mindi. Yunge anumu lapatolo kanolemolo kanumu. Pe yu “Mulú-koleana molopo mana-maniendo orundu.” nikimumu nambe-tepa nikimuye?” niringi.t
43 Yesusini nimbendo: “Ene anju-yando kono-kono manda nieme! 44 Yambo teluri kepe na we manda naa lombili onge. Na lipe mundurumu Tarane konopuna kundulimo yamboma mindi na lombili olemele. Na moliona ongo na tondolo-munduku pilimele yamboma kolea pora nimbé walemonga nane topo makinjipu olando limbu. 45 Pulu Yemone ungu-umbu tonjirimuma pilku yamboma ningu siringi yemanga bokuna molemo ungu te i-sipe:
“Pulu Yemone yamboma pali
ungu-mane simbe.”u Aisaya 54:13
ningu toringi bokuna aku-sipe molemo. Tarane nilimo mele pilkulie kanu ungumanga puluma pilku limele yamboma pali na moliona olemele. 46 Taranga ungumu pilimele nikiru akumu paa sike yunge ungumu pilimelemondo nikiru nakolo yu mongone naa kanolemele. Ma-koleana yambo telurini kepe Tara naa kanoringi naa kanolemele. Yambo telumuni mindi yu kanorumu. Tara-kinie molopalie manie orumumuni mindi yu kanorumu.
47 “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Nilio unguma ‘Sike nilimo.’ ningu tondolo-munduku pilimele yamboma molko konjiku mindi pungí ulu-pulumu ene-kinie pelemo.”v nikiru. 48 Mini-pali molko konjiku mindi pungí gamo na.w 49 Enenga koro-ou moloringi yambomane kolea ku leline langi-menax noringi nakolo molko mindi naa puringi. Enenga kolonge walema wendo orumu kinie koloringila.
50 “Nakolo i kinié nikiru langimu mulú-koleana maniendo okomo langimu. Akumu nonge yamboma mini pali naa kolonge. 51 Pora naa nimbe we lepa mindi puli langimu, akuna suku molko konjiku mindi puli ulu-pulumu pelemo langimu, akumu mulú-koleana maniendo orumu langimu na-nanu.y Aku langimu nanga kangimu. ‘Ma-koleana yamboma, mini pali molko konjiku mindi pangi!’ nimbu nane nanga kangimu enenga langi simbu.” nirimu.
52 ˻Yesusini aku nirimu pilku sundukulie˼ yambomane kere-pali ningulie, “I yemo olio yunge kangimu “Nangi!” nimbe nambe-tepa manda simbendo nikimuye?” niringi.
53 Yesusini enendo nimbendo: “Nane enendo paa sike nimbu sikirumu: “Enene Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemonga kangimu naa nongo yunge mememo naa nongi liemo molko konjiku mindi puli ulu-pulumu ene-kinie manda naa pemba.” nikiru. 54 Nanga kangimu kinie mememo-tolo nonge yamboma alieli molko konjiku mindi pungí ulu-pulumu ene-kinie pelemo. Kanu yamboma ma-kolea pora nimbé walemonga nane topo makinjipu olando limbu.
55 “Nanga kangimu langi sikemo; nanga mememo no sikemo. Umbu-ga kinie no kinie nongolie, kolonge wale wendo olemo kinie kolemele. Nakolo nanga kangimu kinie mememo-tolo nolemele yamboma molko konjiku mindi pungí. 56 Nanga kangimu kinie mememo-tolo nolemele yamboma ene na-kinie tapú-toko molemele, na ene-kinie tapú-topo molio.z 57 Molopa mindi pulimo Tarane na lipe mundurumu, yuni na ‘Molko mindi pani!’ nirimu-na molopo mindi pulio, aku-siku melela na nonge yamboma ‘Molko mindi pangi!’ nimbú, kanu-kinie ene mini-pali molko mindi pungí. 58 Aku langimu mulú-koleana maniendo orumu langimu. Olionga ou anda-kolepali moloringimene langi-mena nongolie ˻kolonge walema wendo orumu kinie˼ koloringi, nakolo pe kinié orumu langimu kinie ou orumu langi-menamo kinie telu-sipe mólo! Pe kinié orumu langi imua nonge kinie alieli molko konjiku mindi pungí.” nirimu.
59 Juda-yamboma máku toko Pulu Yemonga ungumu piliringi ulke te, Kapeniame taonona angilirimu, akuna suku Yesusini yamboma ungu-mane sipe aku unguma nirimu.
Yamboma Molko Konjingímunga Pulumu Yesusini Nirimu Kinie Pilkulie Yu Lombili Puringi Yambo Aisili Yu Munduku Kelko Puringi Temanemo
60 Yesusini ˻yunge kangimu kinie mememo-tolo langi kinie no kinie nongemonga˼ nirimu mele pilkulie Yesusi lombili andoringi yambob aisilini ningindu: “I ungumu aroma topa nikimu. Naene manda pilipe limbeye? Olio naa pilkimulu.” niringi.
61 Yu lombili andoringi yamboma yuni nirimu ungu akumu pilku keri pilku anju-yando kono-kono ningu kere-pali niringi Yesusini pilipelie nirimumuni, yuni enendo nimbendo: “I ungumu ene pilku keri pilkimiliye? 62 Pe kinié Manie Omba Mana-Ye Au Lerimu Yemo ou molorumuna kelepa olando pumu kanongi liemo nambe-tengeye? Kamu mumindili kolongenje?
63 “Minimuni konde molko puli ulu-pulumu silimo; kangimuni konde molko pungí uluri naa telemo. Nane enendo ungu nindu akuma konde molko mindi puli ulu-pulumu. Akuma enenga konopuna suku pemba kinie ene mini pali konde molko mindi pungí. 64 Nakolo ene molemele yambo marene ‘yu kolo tokomo.’ ningu pilkimili.” nirimu. Yuni pilipe ‘Yu kolo toli yemo.’ ningu pilingí yamboma kinie ‘Yu sike ungu nili yemo.’ ningu pilingí yamboma kinie koronga apurupe pilipe, Yesusi yu yunge opa-touma lipe simbe yemo koronga pilipe molorumu-na “Ene marene na ‘Kolo tokomo.’ ningu pilkimili.” nirimu.
65 Yuni ungu te pea nimbendo: “Ene marene na ‘Kolo tolemo.’ ningu pilimelemonga ‘Tarane “Na moliona pai!” ni naa nilimo yamboma na moliona manda naa ongo, na tondolo-munduku manda naa pilku andonge.’ ou nimbu sindu kanumu.”c nirimu.
66 Aku ungu nirimu enamonga kepe pe enamanga kepe yu lombili andoringi yambo aisili yuni nirimu mele pilku keri pilkulie yu munduku kelko bulu siku altoko yu lombili naa puringi.
67 Yu munduku keleringi kinie yu lombili andoli rurepondo yuni walsipe pilipelie nimbendo: “Ene kepe na ‘Mundupu kelepo anju pumulú.’ konopu lekemeleye?” nirimu.
68 Saimono-Pitane pundu topa nimbendo: “Ailimu, nae molemona pumulúye? Molopo konjipu mindi pumulú unguma nu-kinie pelemo. 69 ‘Nu Pulu Yemone mako topa ‘Nanga Ye Kake Telimu’ nirimu yemo moleno.’ nimbu olione pilipu pora sipu tondolo-mundupu pilimolo.” nirimu.
70 Yesusini pundu topa nimbendo: “Nane nanu ene rurepondo pali ‘Nanga yema molangi!’ nimbu mako torundu nakolo enenga ye te ˻kuru˼-depelemod mele molemo.” nirimu. 71 (Aku nirimumu Saimono-Isikeriote malo Judasini tembamondo pilipelie nirimu. Judasi-Isikeriote yu ene ye rurepo akumanga ye te nakolo yuni pe Yesusi lipe yunge opa-touma sirimuna toringi.)e