PROVERBIOS SUTIYOQ LIBRO
Rikchanachiykunaqa imapaqmi servisqanmanta
1
Rikchanachiykunata Rey Salomonpa yachaywan rimasqankuna.
Payqa karqa Rey Davidpa churin Israel nacionpa reyninmi.
2 Kay yachaywan rimasqankunaqa yachayniyoq kanapaqmi.
Kay yachaywan rimasqankunaqa corregisqa kanapaqmi
chaynataq yachaywan rimasqankunapa
imam ninan entiendenapaqmi
3 chaynapi corregisqa kanapaq,
allin tanteaq kanapaq,
allin ruraq kanapaq,
allin costumbreyoq kanapaq,
Diospa munasqanta ruranapaq.
4 Kaykunataqa qellqarqa
pisi experienciayoqkunapas
allinta ruraspa sacre kananpaqmi
chaynataq entiendespa
yachaywan allinkunata akllanankupaqmi.
5 Yachayniyoq runapas uyarispanmi
aswan yachayniyoqraq kanqa.
Allin entiendeq runapas uyarispanmi allin kaq
consejota apakunqa
6 chaynapi rikchanachiykunata entiendenanpaq,
chaynapi tupanachiykunata entiendenanpaq,
chaynapi yachayniyoqkunapa nisqanta entiendenanpaq,
chaynapi watuchikunata entiendenanpaq.
7 Yachayniyoq kanapaqqa
Tayta Diostam respetana
tukuymanta puntataqa.
Mana yachayniyoq runaqa
desprecianmi yachayniyoq kaytapas.
Despreciantaqmi corregisqa kaytapas.
Mozokunapaq consejokunamanta
8 Churilláy,
kasukuyá
taytaykipa anyasusqaykitaqa.
Churilláy,
amayá qonqaychu
mamaykipa yachachisusqaykitaqa.
9 Chay nisusqaykikunaqa
umaykipi sumaq adornokuna hinam kanqa.
Chay nisusqaykikunaqa
kunkaykipaq collar hinam kanqa.
10 Churilláy,
huchasapakuna engañayta
munasuptikiqa amayá munaychu.
11 “Hakuchik ñoqaykuwan runa wañuchiq”
nisuptikiqa amayá munaychu.
“Hakuchik inocente runata
toqllaman urmaykachiq”
nisuptikiqa amayá munaychu.
12 Nisunkimantaqmi:
“Ayata sepultura
millpuchkaq hinayá
inocente runakunata
chinkarachimusun.
Uku pachaman urmachiq hinayá
inocente runakunata
urmaykachimusun.
13 ¡Chaynapim achka-achka
riquezakuna kapuwasun!
¡Chaynapim tukuy qechumusqanchikwan
wasinchiktapas huntachisun!
14 Ñoqaykuwan kuskam partekita
chaskinki qamqa” nispa.
“Chulla wayqa qollqellam
llapanchikpaq kanqa” nispa.
15 Churilláy,
amayá riychu paykunawanqa.
Asurikuyá paykunapa ñanninmantaqa.
16 Huchasapakunaqa chayllam kallpanku
mana allinta ruramunankupaq.
Huchasapakunaqa utqayllamanñam rinku
pitapas wañuchimunankupaq.
17 Llapa pawaq animalkuna qawachkaptinmi
yanqapaq toqllata churanku.
18 Chaynam huchasapakunapas
kikillanku wañunankupaq wateqanku.
Vidankupa contranpimiki
chaynataqa rurachkanku.
19 Chaynam runamasinmanta qechuqkunaqa kanqa.
Munapayasqankum kikillankuta wañurachinqa.
Yachaypa qayakusqanmanta
20 Yachaymi callekunapi qayakuchkan.
Yachaymi plazakunapi qaparichkan.
21 Runakunapa huñunakunan
esquinakunapim qaparichkan.
Llaqtapa punkun plazakunapim
kaynata nichkan:
22 “Pisi experienciayoq runakuna,
¿haykapikamataq pisi experienciayoq
kayta munankichik?
Asipayakuq runakuna,
¿haykapikamataq asipayakuyllata
munankichik?
Sonso runakuna,
¿haykapikamataq yachayta cheqninkichik?
23 Anyasqaykunata kasukuptikichikqa
sonqoytam kicharisqaykichik.
Anyasqaykunata kasukuptikichikqa
piensasqaytam yachachisqaykichik.
24 Qayachkaptiymi mana munarqankichikchu.
Makiyta haywariptiypas
manam atiendewarqankichikchu.
25 Aswanraqmi qamkunaqa consejasqaykunatapas
mana chaskirqankichikchu.
Aswanraqmi qamkunaqa anyasqaykunatapas
mana munarqankichikchu.
26 Chaynaqa ñoqapas asikusaqmi
desgracia hamusuptikichik.
Chaynaqa ñoqapas burlakusaqmi
manchakusqaykichikkuna hamusuptikichik.
27 Manchakusqaykichik
wayra-para hina
hamuptinmi asikusaq.
Desgraciakuna
Sinchi viento hina
hamuptinmi asikusaq.
Sasachakuypi kaptikichikmi asikusaq.
Ñakarichisqa kaptikichikmi asikusaq.
28 Chay tiempopiqa qayakamuwaptikichikpas
manam contestasqaykichikchu.
Tutapaymanta maskawaspaykichikpas
manam tariwankichikchu.
29 Chaynatam rurasqaykichik
yachayta cheqnisqaykichikrayku.
Chaynatam rurasqaykichik
Tayta Dios respetaytapas mana akllasqaykichikrayku.
30 Manam munankichikchu
consejasqaykunata.
Manam chaskinkichikchu
tukuy anyasqaykunata.
31 Mana allin rurasqaykichikpa
ruruntam ñakarinkichik.
Mana allin consejasqaykichikpa
ruruntam amirunkichik.
32 Pisi experienciayoq runakunatam
chay pantarusqan wañurachinqa.
Sonso runakunatam
mana tanteoyoq kaynin chinkarachinqa.
33 Aswanqa segurom kawsakunqa
pipas uyariwaqniyqa.
Mana allinmantapas manam manchakunqachu
pipas uyariwaqniyqa.”