Genesis
Pauna Na Mga Ambal Parti Ta Yi Na Libro Na Genesis
Yi na libro una na libro naan ta Biblia naan ta parti na paumaw na Una Na Kasugtanan. Ngaran na Genesis alin ta ambal naan ta linggwai na Griego na beet ambalen kaumpisaan. Nasulat naan ta yi na libro parti ta pag-umpisa daw alinan ta tanan: kalangitan daw kalibutan, mga ittaw, lain-lain na mga nasyon daw iran na mga linggwai, mga ittaw na Judio daw pag-umpisa ta sala na nabuat ta mga ittaw kuntra ta Dyos.
Una na parti ta libro na Genesis na mga kapitulo uno asta unsi parti ta una na timpo na pabuat ta Dyos tanan na mga betang daw mga ittaw asta ta timpo Abraham. Tanan na mga pabuat ta Dyos dayad gid, piro una ya na ittaw na danen Adan daw Eva ula gatuman ta Dyos daw tenged ki danen gaumpisa mga buat na malain naan ta kalibutan i. Abot timpo na gadisisyon Dyos an na magpadala ta anaw na galapaw naan ta kalibutan aged tanan na mga ittaw mapatay tenged galain pa gid iran na mga buat. Piro, paluwas ta Dyos isya na mama na ngaran din Noe daw iya na pamilya tak pasimba daw patuman danen Dyos an. Pagtapos ta anaw, gatama isab mga ittaw daw galapta naan ta bilog na kalibutan.
Naan ta sunod pa na mga kapitulo na dusi asta trintay-sais ta Genesis mabasa isturya parti ki Abraham daw iya na pamilya. Danen papili ta Dyos para alinan ta mga ittaw na iya gid. Abraham daw sawa din na Sara ula bata asta na danen manakem en. Piro, papangako ta Dyos ki danen na tagan danen an ta bata daw tama na mga linai. Papangako man ta Dyos na mga linai an Abraham daw Sara tagan ta Dyos ta iran gid na lugar daw paagi ki danen tanan na mga nasyon ta bilog na kalibutan tagan ta Dyos ta mga kaayaran. Abraham ya pasugo ta Dyos na miling ta lugar na Canaan daw naan dya danen mag-istar. Abraham daw iya na bata na Isaac daw apo din na Jacob na paumaw man na Israel, danen an pakala na mga amay na alinan ta nasyon na Israel. Dusi na mga bata Jacob alinan ta dusi na linai na sakep ta nasyon na Israel.
Naan ta katapusan na mga kapitulo na trintay-syiti asta singkwinta ta Genesis mabasa isturya parti ta dusi na bata Jacob daw iran na pamilya. Isya na bata Jacob na ngaran din Jose nabligya daw padala naan ta Egipto bilang ulipen, piro ta uryan napili aged tagan ta datas na katengdanan na magdumala dya. Piro, bisan kanen an naan dya na may datas na katengdanan, nlaman din gid na mabot adlaw na tumanen ta Dyos iya na pangako na dleen din mga linai Israel mwa alin ta Egipto aged malik naan ta Canaan na lugar na papangako din ki Abraham.
Mga Tupiko Naan Ta Libro Na Genesis
1. Pagsaysay parti ta pagbuat ta kalangitan daw kalibutan (1:1–2:25)
2. Una na sala ta ittaw daw una na pagpatay (3:1–4:16)
3. Mga linai Adan bag-o gabot anaw na galapaw ta bilog na kalibutan (4:17–5:32)
4. Noe daw anaw na galapaw ta bilog na kalibutan (6:1–9:29)
5. Mga linai Noe daw turi naan ta Babel (10:1–11:32)
6. Pagpili ta Dyos ki Abram (12:1-20)
7. Abram daw Lot (13:1–14:24)
8. Mga pangako ta Dyos ki Abram (15:1-21)
9. Abram, Hagar daw Ismael (16:1-16)
10. Pagsili ta Dyos ta ngaran Abram naan ta ngaran na Abraham daw pangako din ki Abraham na magbata iya na sawa ta mama (17:1–18:15)
11. Pagsamad ta mga banwa na Sodoma daw Gomora (18:16–19:38)
12. Abraham, Sara daw Isaac (20:1–23:20)
13. Rebeca na pinili na sawaen Isaac (24:1-67)
14. Kamatayen Abraham (25:1-18)
15. Isaac daw iya na pamilya (25:19–28:9)
16. Jacob daw iya na pamilya (28:10–35:29)
17. Esau daw iya na pamilya (36:1-43)
18. Pagbligya ki Jose (37:1-36)
19. Juda daw Tamar (38:1-30)
20. Pag-atag Paraon ki Jose ta datas na katengdanan na magdumala naan ta Egipto (39:1–41:57)
21. Pagmiaray Jose daw iya na mga utod (42:1–45:28)
22. Pag-iling Jacob daw iya na pamilya naan ta Egipto (46:1–47:31)
23. Pagbindisyon Jacob ta iya na mga bata bag-o kanen napatay (48:1–49:28)
24. Kamatayen Jacob (49:29–50:14)
25. Kamatayen Jose (50:15-26)