Apocalipse Masî no'oya marí'kere bahû yoaropɨ ĩ'yó'ke niî', niî sĩ'riro weé'. Kẽ'esé weeró noho ĩ'yó'ke niî'.

Arameu masa yee uúkũse Jesú a'ti nukúkãpɨ niîka terore kɨ̃ɨ̂ niî'karopɨre a'té uúkũsereta uúkũ yɨ'rɨ nɨ'kakãrã niîwã.

Areópago Atena wamêtiri makapɨre ɨ'mɨári bu'a ɨ̃tâ peeri piharore tohô pisûkãrã niîwã. Toopɨ́ tii makákãharã a'tîro weeró ɨá' niirí masa nerê wɨakãrã niîwã. Tohô niikä toopɨ́ nerê wɨarãta taha Areópago wamêtikãrã niîwã.

Beelzebú Wãtiâ wiôgɨre tohô pisûkãrã niîwã.

Camelo Wa'îkɨ̃ masá naâ pesâ wã'kagɨ, apeká o'mâ basagɨ niîsami. Kɨ̃ɨ̂ sẽ'êmare pakasé wakupá paka kɨosamí.

Cafarnau Apé tero tii makáreta Capernau niîsama. Jesu Galiléia di'ta niisé makarire bu'ê kusia toha nɨ'ko, na'îro tii makápɨta toha ehá mɨhâakɨ niîwĩ.

Cevada Dɨporókãharãpɨ pahasé kɨorã teé me'ra pãú weé, ba'âkãrã niîwã.

Coroneta Komé me'ra weékawɨ putikä ɨpɨ́tɨ bɨsɨpɨhɨ́re tohô niîsama.

Cristo Grego yee me'ra Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kɨ niîmi, niî sĩ'riro weé'. Hebreu yee me'ra Messia niîsama.

Diana Éfesokãharã naâ yeê'ko naâ ẽho peógo niîko niîwõ (At 19:24, 28). Grego masa koôre Ártemi pisûkãrã niîwã.

Epicureu “Marî katirí ɨmɨ̂kohore e'katíse nohore weeró ɨá'” niî bu'esére siru tuúri masa niîkãrã niîwã.

Estóico “Marî mehêkã weé sĩ'rise noho, e'katíse nohore, pũrisé nohore tohô tɨ'ó yã'akã'ro ɨá'” niî bu'esére siru tuúri masa niîkãrã niîwã.

Fariseu masa Naâ ni'kâ kurare judeu masa wiôrãre tohô pisûkãrã niîwã. Naâ Moisé dutî'kere weé pe'o dutirã, naâ yẽkɨ sɨmɨá wee mɨháti'ke nemoró wee dutírã niîkãrã niîwã.

Gadara Apé tero tooréta taha Gerasa niîsama.

Genesaré Apé tero Galiléia wamêtiri ditarareta tohô pisûkãrã niîwã. Tohô niikä ni'kâ di'ta, tii ditára maharopɨ niiróre tohô pisûkãrã niîwã.

Grego A'té uúkũsere Jesú niîka teropɨre niî pe'tirokãharã uúkũkãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ yeere uúkũri turi (Novo Testamento) Grego yee me'rata ohâ no'okaro niîwɨ. Tohô niikä Gréciakãharãre (Acaiakãharãre) tohô pisûkãrã niîwã.

Hebreu Naâ Judeu masata hebreu masa niîsama.

Hebreu masa yee uúkũse Judeu masa naâ uúkũse niísa'.

Hissopo Yukɨ̂ siti Judeu masa Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã naâ yã'âro weé'kere akobohóse sẽrírã yosó paâsteri si'ti niîkaro niîwɨ.

Israel Neê warore Jacó wamêtikɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ Isaque makɨ niîkɨ niîwĩ. Be'ró Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ kɨ̃ɨ̂ me'ra a'me kẽéka be'ro Jacó wamêtimi'kɨre Israel wamé dɨka yuúkɨ niîwĩ.

Israelita Israel kurakãharãre, Jacó põ'ra doze kurarikãharãre tohô niîkãrã niîwã.

Judeu masa Judéia di'tapɨ niiräre, Judá wamêtigɨ paramérãre tohô pisûkãrã niîwã.

Judeu masa nerê wɨase wi'seri Makâri nɨkɨ teé wi'seripɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peó, masaré bu'ê mɨhakãrã niîwã.

Júpiter Romano masa naâ yeê'kɨ naâ ẽho peógɨ niîkɨ niîwĩ. Grego masa kɨ̃ɨ̂re Zeu pisûkãrã niîwã.

Legião Tiikérã niî', niiró mariró, pãharä waro niî', niî sĩ'riro weé'.

Fermento Pãú weérã bɨkɨáto niîrã naâ moresé niî'. Teé niî pe'tise naâ moresépɨre a'mé sɨ'a pe'tia wa'ása'.

Levita Levi yaá kurakãharã niî sĩ'riro weé'. Tii kurákãharã Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere sacerdoteare wee tamú ko'terã niîkãrã niîwã. (Sacerdote niiróre ĩ'yâya).

Maná Israel kurakãharãre naâ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ wa'akä, Õ'âkɨ̃hɨ ɨ'mɨ̂sekãhase ba'asé o'ô'ke niîkaro niîwɨ. Naâ Egitopɨ niî'kãrã wiháarã Canaãpɨ wa'ârã, teeré quarenta kɨ'mari ba'âkãrã niîwã.

Mateu Apé tero kɨ̃ɨ̂reta Levi niîsama.

Mercúrio Romano masa naâ yeê'kɨ naâ ẽho peógɨ niîkɨ niîwĩ. Grego masa kɨ̃ɨ̂re Herme pisûkãrã niîwã.

Messia Hebreu masa yee uúkũse me'ra Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ kɨ̃ɨ̂ o'ôo'kɨ niîmi, niî sĩ'riro weé'. Grego yee me'ra maa Cristo niîsama.

Nardo Ni'kâ yukɨ̂ siti nɨ'kori me'ra naâ ɨ'mɨ̂tihise weé'kere tohô niîkãrã niîwã.

Natanael Apé tero kɨ̃ɨ̂reta Bartolomeu niîsama.

Nicolaíta wamêtiri kurakãharã Jesu Cristore ẽho peórã niîmirã ãpêrã noho masá naâ yeê'kãrãre ẽho peó, a'me tãráse nohore “Ãyú niî'” niî bu'erä, niîkãrã niîwã.

Niyéru wapa seérã Romano masa wiôgɨre da'ra tamúrã niîkãrã niîwã. Naâ Judeu masa naâ akawerérãre niyéru wapa seé, apé di'takɨ̃hɨ wiôgɨpɨre o'ô mɨhakãrã niîwã. Apé terore o'ô pe'otipã. Tohô weérã Judeu masa naâre “Marî akawerérã niîmirãta, yã'âro weemá, yaharä niîma”, niîkãrã niîwã. Apé terore naâreta taha “publicano” niîsama.

Õ'âkɨ̃hɨ wi'i Jerusalèkãha wi'i, ni'kâ wi'i niirí wi'ire tohô pisûkãrã niîwã. Judeu masa nerê Õ'âkɨ̃hɨre sẽrirí wi'i niîkaro niîwɨ. Tií wi'ipɨ Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peórã, wa'îkɨ̃rãre wẽhé ɨ̃hâ moro peokãrã niîwã. Tií wi'ire “templo” niîsama.

Paraíso Ɨ'mɨ̂se Õ'âkɨ̃hɨ niirópɨre tohô niîsama.

Páscoa bosê nɨmɨ Judeu masa yẽkɨ sɨmɨá Egitopɨ niî'kãrãre apé di'tapɨ mii wihá'kere wãkû siru tuuri bosê nɨmɨre tohô niîsama.

Pentecoste Judeu masa naâ otê'ke (trigore) miirí bosê nɨmɨ niîkaro niîwɨ. Cinquenta nɨmɨri Páscoa bosê nɨmɨ wa'âka be'ro tií bosê nɨmɨre wee wɨákãrã niîwã.

Sacerdote Abraão paramí Jacó niî pe'tirã Israel kurakãharã yẽkɨ niîkɨ niîwĩ. Jacó doze ɨmɨá põ'ratíkɨ niîwĩ. Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ makɨ́ Levi wamêtikɨ niîwĩ. Levi paramí niî turiagɨ Arão niîkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂reta Õ'âkɨ̃hɨ “Mɨ'ɨ̂ sacerdote niîgɨsa'. Mɨ'ɨ̂ põ'ra, mɨ'ɨ̂ paramérã di'akɨ̃ sacerdotea sãha masírãsama” niîkɨ niîwĩ. Naâ masa yeé niiátehere Õ'âkɨ̃hɨre sẽri basákãrã niîwã. Masá yã'âro weekä, akobohóse sẽrírã, wa'îkɨ̃rã wẽhé, Õ'âkɨ̃hɨre ɨ̃hâ moro peokãrã niîwã. Tohô niikä, Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niîrã, tohô weékãrã niîwã.

Saduceu masa Ãpêrãre naâ bu'esé me'ra ẽho peókã weerä niîkãrã niîwã. Naâ Judeu masa kã'a kuraákã niîkãrã niîwã. Naâ masá wẽrîka be'ro masasére, Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'terã niîsama niisére ẽho peótikãrã niîwã.

Saurú Judeu masa soo wɨári nɨmɨ niîkaro niîwɨ. Tii nɨmɨ́re Õ'âkɨ̃hɨ di'akɨ̃re ẽho peó duti, neê da'ra dutítikãrã niîwã.

Silvano Apé tero ã'riréta Sila pisûkãrã niîwã.

Trigo Arúsu weeró noho bahúsa'. Tee peéri me'ra farinha wamêtisere weesamá. Teé me'ra pãuré weesamá. Teeré pehé apêye noho kɨorä di'akɨ̃ ba'âkãrã niîwã. Pahasé kɨorã pe'e teé weeró noho bahusé cevadare ba'âkãrã niîwã.

Wi'sêriakã weerí bosê nɨmɨ Jerusalèpɨre Judeu masa kɨ'mâri nɨkɨ ni'kâ bosê nɨmɨ naâ otesére miîka be'ro wee wɨákãrã niîwã. Naâ yẽkɨ sɨmɨá Egitopɨ wiháaka be'ro quarenta kɨ'mari masá mariró, yukɨ́ marirópɨ naâ sihâ'kere wãkû siru tuuri bosê nɨmɨ niîkaro niîwɨ.