Yaćhanapä Limaycuna
Abraham: Unay timpum Abraham śhutiyu nuna Tayta Diosman chalapacü cala. Walmin Sara machüra captinmi yaśhayalpuyälaña mana chuliyu ima. Cay Abrahanmanmi Tayta Dios limalicula: “Ampïtam cuintaytapis mana atipana milapäcunɛa” nil. Caynu nishanman Abraham chalapacuptinmi masqui yaśhaña cayalcaptinpis Tayta Dios munayninwan chulicta taliycachila. Chaynüpam rasunpa achca achcaman milaynincuna milälälila. Jinaman tayta diosllantacmi chalapacüpis cala. Chaymi “chalapacücunap taytan” nishapis Abraham cala. Chaynütacmi Tayta Dios nila: “Ampa milayniquipam jinantin pachäćhu lluy nunacunaca Diospi allincäta ćhasquiycälinɛa” nil. Chaynu allinpa licaycula Tayta Dios munaśhannuy chalapacuyllanpa cawsallaptinmi. Masta yaćhaycuyta munalɛa licaycuy Gn 12-pita 25-cama.
Aceituna nishanćhuɛa cayćhu “asïtuna” niymi isquirbisha cayan. Asïtuna nishan jatun lantam. Chaymi wayuyniyü-cama cayalcan. Chay wayuyninpïtam lulapäcun ulibup yacun nishantapis.
Aerópago nishan Atenas malcap jucnin ulunpalcuscanćhümi cala. Chayćhümi juntunaculcäla puydï yaćhay-sapa Atenas-lädu nunacunaca limaculcänanpä, yaćhachinaculcänanpäpis. Chaymanmi Pablopis allin willacuyta willaycü lila.
Altar nishanćhuɛa talinqui “Diospä uycunan” niytam. Unay Israel caśhtacunaca Diospä uycuna nishanta lumicunawanmi patac-yupayta pilapäcula. Chaymanmi sasirdüticunaca uywactapis wañulcachil ütac juccunactapis ćhulcuycul uycapäcula. Cay uycunaca lumipïtam ütac brunsipïtam lulaśha cala. Caynu uycapäcü cala juchancunacta pampachaycachinanpämi ütac anradisicaycapunanpämi.
Anciano nishanćhuɛa talinqui “yaśha” niytam. Chay yaśhacunämi Israelćhu puydï capäcula, achca watayü-cama capäcul ütac yaćhayniyü-cama capacul. Chaymi chalapacücunaćhüpis puydïnincunacta “yaśhacuna” ütac “caminaycücuna” nipäcula.
Angel nishanćhuɛa cayćhu “anjil” niymi isquirbisha cayan. Griego limayćhu anjil ninanɛa “willacü” ninanmi. Tayta Diosmi anjilcunäta camala payta sirbillal wiñaycama cawsapäcunanpä. Paycunam Tayta Diospa ñawpäninćhu imaypis alawal sirbiyalcan. Anjilcunätam Tayta Dios caćhamula willacuyninta nunacunäman willacunanpä. Chaymari umricta manalä lisï Mariamanpis Jesusta patalänanpä willacü caćhamula. Anjilcunatacmi Jesusninchic cay pachäćhu puliptin yanapäla. Chaynütacmi Tayta Dios nunacunäta anjilnincunawan yanapächin. Jinalmi waquinćhuɛa mana allincunapïta julaycamanchic. Tayta Dios camaśhan waquin anjilcunallam mana allinman muyuculcul Satanaśhpa sirbïnin achatucuna cayalcan. Cay anjilcunätam cay libruchu talinqui “supay” “achatu” “Satanaśh” niycunawan.
Anticristo nishanćhuɛa talinqui “Diosta jalutacü” niytam. Mayan nunapis Diospa cuntran cäcämi ütac limayninwanpis, lulayninwanpis jalutacücämi. Juccäñatacmi śhamü timpućhu juc nuna sumänin jalutacü śhalcamunɛa.
Antiguo Testamento: Cayta lisinchic “unay limalicuy” niywanmi. Cay limalicuymi Genesispïta Malaquiascama limayan. Jinaman Jesus cay pachäman manalä śhamuptinmi Israelcunäpá Diospa Shimin cala. Masta yaćhanayquipä licaycuy “Ley de Moises” nishanćhu.
Apóstol nishanćhuɛa talinqui “Puydï caćha” niytam. Paycunam Jesusninchicpa aclaśhancuna allin willacuyninta apäcuna capäcula. Paycunamari lluy chalapacücunapïpis mas puydï willacünincuna. Paycunam capäcula Jesuspa ćhunca ishcayniyu puydï yaćhapacünincunawan Pablowan juccunapis.
Arameo nishanćhuɛa talinqui “Israel limay” niytam. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy “Hebreo” nishan limayta.
Arca (de Noé) nishanćhuɛa talinqui “barcu” niytam. Manam tacsha barcullachu cala, sinuɛa achca-achca wasi cuartuncunanuy jatu-jatunmi cacula. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Gn 6.
Arca (del templo) nishanćhuɛa talinqui “limalicuśhan babul” niytam. Cay babulcha cullupïta luläśha janäninman üruwan lluy pasäśham cala. Chaypa lulïninćhümi winaläla Maná nishan tantaca, jinaman Aaronpa garutin chillquimücäpis, Moises lumiman isquirbïsha ćhunca camachicuyta ćhasquishancäpis. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Ex 25.10-16.
Arco: “Arcu” niymi isquirbisha cayan. Arcuɛa caśhpipi curba-nilä luläśha arman cacula. Caymanmi juc flïchacta ćhulaycul calu-caluman ćhächipäcü cala.
Armagedón nishanɛa chay Palestina malcaćhu juc jatu-jatun pampam cayan. Chay Armagedon nishanćhüshi śhamü timpućhu Jesus llapa atïnincuna chay Satanaśhcäwan llapa atïnintinwantac pilyapäcunɛa. Licaycuy Apo 16.16-ta, 19.19-21-tapis.
Azufre: “Asufri” niymi isquirbïsha cayan. Caymi allpa lulïpi julamuśha sumä millanaśh aśhnacü cayan. Cay asufrim mana allincäwan, ñacaycäwan tincuchisha cayan.
Ayunar ninanɛa micuyta caćhaycuy ninanmi. Israelcunaca caynu lulapäcula imapis sumä llaquicuna, ishyaycuna, mana allincuna captinmi. Paycuna timpuchaculcäla Diosllawan caycuyta munalmi. Chaynütacmi tawa ćhunca muyun Jesuspis ayunala Satanaśh manalä palpuchiyta jicutaptin.
Baal: Caymi Babilonia nasyuncäpa Canaan-lädućhu yaćhäcunäpis taytachan cala. Baal ninanɛa “tayta” ütac “duyñu” ninanmi.
Barco: “Barcu” niymi isquirbïsha cayan. Jatunpis uchuyllapis barcucuna canmi. Chaywanmi yacunllanpa may läductapis waywallawanmi lipäcula. Cargacunactapis nunacunactapis apapäculam.
Beelzebú Israel limayćhümi “Beelzebú” nipäcula llapa achatucunap puydïninta. Chay puydïnintatacmi “Satanaśh” nipäculapis. “Beelzebú” ninanɛa “Chuspicunap puydïninmi” ninanmi. Masta licaycuy “Satanaśh” nishanćhu.
Bendecir nishanćhuɛa talinqui “allinćhu caycuchun” niytam. Caynu nila quiquin Tayta Diosmi nunancuna allin caycunanpä. Chaynütac Diospïta allincunäta ćhasquiycuymi cala.
Bestia nishanćhuɛa talinqui “Chucaru uywa” niytam. Cayta niyan ima uywapis sumä sumä juyu chucaru cäcätam. Caynüwan tincuchisha supaycämi cayan, mana allin juyu caśhanpi.
Biblia nishanćhuɛa talinqui “Diospa isquirbishan” “Diospa limaynin” “Diospa Shimin” niycunactam. Cay Diospa isquirbishancuna cayan Diospa punta limalicuśhancäwan canan muśhü limalicuycämi. Caynu ninchic Genesispi aśhta Tantiachishancäcama (Apocalipsis) isquirbisha lluy librucunätam. Cay Diospa limayninta achca nunacunam quiquin Tayta Diospa yanapayninwan isquirbipäcula.
Camello: “Camïllu” niymi isquirbïsha cayan. Camïllu nishanɛa llama-yupay muntüranuy waśhayu jatu-jatun uywam. Chay uywa Israel-läducunaćhümi cala; llasä cargacunactam apapäcunpis, calu biäjicunapämi allin. Cay camïllup millwanpïtam bawtisä Juanpa müdanan luläśha cala.
Canaan nishanɛa Israel-lädućhu malcam cala. Canaan nishan malcacuna Mediterraneo lamarpa patan inti ishpimunan läducunaćhümi cala. Chay malca cay Junin dipartamintunchicnücascallam. Canaan malcaćhuɛa imaymana micuycunam sumä ishpila. Chaymi Tayta Dios Abrahanman lluy milaynintinpa limalicula chay malcacta maquinman uycunanpä. Chay limalicuśhanmannümi uycula; jinaptinmi chay malcacta Israel niyman śhutichälälila.
Cananista: Israelcunaćhümi waquinnin malcanpi śhalcul juccuna imaymana pinsaywan malcanman yaycamuptin cuntran sumä-sumä śhalcapäcü cala.
Carreta: “Carrita” niymi isquirbïsha cayan. Carrita nishancäta cawalluwan aysachisham cala. Chay carritap jananćhu juc ishcay nunacunallam lipäcunan cala. Mastá gïrracunapämi uywapäcula.
Centurión nishanćhuɛa talinqui “Cachacucunap puydïnin” niytam. Cay nunam paćhac ütac mas cachacucunap mandänin cala. Caynu Cornelio śhutiyu puydï nunam Jesuman chalapacula. Licaycuy Hch 10.
Cesar nishanćhuɛa talinqui “Roma Puydï Mandä” niytam. Cay Puydï mandacücämi jinantin Roma-lädup mas-mas puydïninca caculläla. Paypa maquillanćhümi lluy imapis cala. Cay puydïcätam juc dios-yupayta licapäcula. Illaynincunapis paypa liträtuntam apapäcula. Jesús cay pachäman śhamuptinpis cay Roma-läducunap maquinćhümi jinantin Israelpis cayäla.
Circuncidar nishanćhuɛa talinqui “umri cayninćhu siñalachiy” niytam. Israelcunäpa custumrinmi llapa walaśh chulinta nasïdunpi pusä muyunllacta umri cayninpa punta utachallanta cuchuchï cala. Caynu lulapäcula Diosllapäña capäcuśhanta camalachipäcunanpämi. Caypi masta yaćhayta munalɛa licaycuy Lv 12.3 y Gn 17.10-14.
Cobrador de impuesto nishanćhuɛa talinqui “alcabäla mañä” niytam. Roma gubirnupämi llapa nunacta alcabälacta mañapacüla. Chaymi Judea-lädućhüpis alcabälacta mañawshinanpä Israel-lädu nunacta ćhulaśha cala. Mana pägay munäcunätá Romap cachacuncunam munäta mana munätapis pägachï capäcula. Caynu alcabälacta mañawshïcunätam Israel-masincuna sumä jucha-sapa ipanchäninpä licapäcula. Caynu mañawshïmi Mateopis cala Jesuspa yaćhapacünin manalä cayal.
Corona: “Curuna” niymi isquirbïsha cayan. Ürupïta uylu-nilä luläśha umanman ćhulaculcänanpämi cala. Chaycunacta mandacücunämi, puydïcunämi, munayniyücunämi ćhulaculcäla. Imaymanaćhu awsäcunäpis llallïcunacá laurel jaćhap lapincunapi luläśha curunactam ćhasquipäcula.
Cristo nishanćhuɛa talinqui “Salbacüca” niytam. “Cristo” nishan Hebreo limayćhuɛa “Mesias” nisham cala. Cay llushisha ninanmi. Unay Hebreocunaca puydi mandacüninpä ćhulapaculɛa asaytiwanmi umanman llushiycapäcula. Cay “Cristo” limay Diospa Aclacuśhan Puydi Salbacü ninanmi. Israel malcaca Dios camachishanta mana cumpliyta atipalmi mana allinllaćhu ćhänalayalcäla. Manam Israelcunällaćhu sinuɛa jinantin lluy nunacunäpis Tayta Diospa śhunɛunpänu manamá cawsayta atipalanchicchu. Chaymi Dios aclacuśhan cuyay chulinta salbaycunanpä caćhamula. Chaymi Israeltapis mana-Israeltapis salbaycamänanchicpä Salbacüca cay pachäman śhamula.
Cruz, Crucificar nishanćhuɛa talinqui “curuśh” “chacatay” niycunactam. Roma-lädu nunacunam ilupi jatun curuśhta lulaycälil chayman chacatapäcula mana allin pasaypinnin jucha-sapannin nunacunacta. Chayćhu llaqui-llaqui ñaca-ñacay wañuymi cacula. Caynu curuśhman chacatayculmi Jesustapis jucha-sapactanu wañülächila masqui mana juchayu cayaptinpis. Caynu lulala Diospa isquirbishancuna (Is 53, Sal 22, Zac 12 juccunapis) lulacacunanpämi.
Demonio nishanćhuɛa talinqui “achatu” “supay” niycunactam. Achatucunaca, supaycunaca mana allinman muyüśha anjilcunamá. Chay achatucunam Diospa cuntran śhalcalcälil Satanaśhpa munayninta lulapäcun. Chaymi maquillanćhu nunacunäta uywayal munaśhan mana allincällacta lulachiyta jicutapäcun. Chaymari nunacunäta ćhïninacachin, maɛanacachin, wañuchinacachin; lluy imaymana mana allincunallacta lulachiytamari jicutachin.
Denario: “Dinariu” niymi isquirbïsha cayan. Dinariu nishan Roma-läducunap Grecia-läducunap illayninmi cala. Cay illayćhümi puydï mandacücäpa liträtun ćhulaśha cala. Cay illaymi juc muyun trabajup ćhanin cala.
Diablo nishanćhuɛa talinqui “achatu” “supay” niycunactam. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy “Satanás” nishancäćhu.
Diácono nishanćhuɛa talinqui “Caminaycücäpa yanapänin” niytam. Cay nunam llapa chalapacücunäta caminaycuyta yanapaycula. Paypis puydïnintacmi cala. Jinaman chalapacücunäta ima pishipacuyninćhüpis ishyaynincunaćhüpis camaycachïcämi yanapaycücämi cala. Caynu nuna canapä licaycuy 1 Tim 3.8-13.
Diezmo nishanćhuɛa talinqui “ćhuncapïta jucta-cama laquiy” niytam. Jesus manaläpis cay pachäman śhamuptinmi camachicuyćhu nila ćhuncapïta jucta-cama tayta Diospa masqui micuypïpis, illaypïpis, imapïpis laquiycälipunanpä.
Discípulo nishanćhuɛa talinqui “yaćhapacü” niytam. Yaćhapacü nila mayanpis Jesusman chalapaculcul atïcunätam. Jesús cay pachäman śhamul ćhunca ishcayniyüta aclaycula mastá paywan caycälinanpämi. Cay yaćhapacünincunawanmi yaćhachishtin, imaymana ishyäcunactapis sänachishtin pulipäcula. Chay jucninmi Jesusta ipanchäla.
Dragón nishanćhuɛa talinqui “jatun culibray” niytam. Caynu nipäcula pasaypi juyu, camacaycü manchanaśh culibray-nilä captinmi. Caynu limaywan quiquin Satanaśhtam tincuchila.
Epicurio nishanćhuɛa talinqui “Epicuriu caśhta” niytam. Cay nunacunam sumä pinsäcuna yaćhäcuna Atenas malcaćhu capäcula. Paycuna rasuncäman manamá chalapaculcälachu sinuɛa imapis muśhü yaćhaycuycällaćhümi jicutapäcula. Jinaman quiquinpa munayllanta ashiycunatacmi capäculapis.
Escriba nishanćhuɛa talinqui “camachicuyta yaćhachicü” niytam. Cay camachicuyta yaćhachï nunacunam Moisespa camachicuyninta jucman-jucman isquirbipäculapis. Paycunam umanpi-yupayllaña lluy camachicuyta yaćhapäcula. Paycunatacmi camachicuycäta yaćhachïpis, jinaman sumä rispitaśhäpis capäcula.
Espada nishanćhuɛa talinqui “ispäda” niytam. Ispäda jatun cuchillu-yupaymi cala. Ishcaynin lädun sumä afiläśham caculapis. Cay Roma-lädu cachacucunap armanmi cala.
Espíritu Santo nishanćhuɛa talinqui “Chuya Ispiritu” niytam. Chuya Ispirituca quiquin Diosmi cayan. Jesús cay pachäman śhamul janay pachäta cuticuptinlämi Chuya Ispirituca cay pachäman śhamula chalapacücunäta yanapänanpä yaćhachinanpä, juchaćhu cäcunäta tantiaycachinanpäpis. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Jn 14.15-30, Hch 2.
Evangelio nishanćhuɛa talinqui “allin willacuy” niytam. “Allin willacuy” nipäcula cay pachäćhu nunacunaca juchap ćhänäśha cawsayalcaptin Jesus lluypa juchanchicta wañuyninwan apaycuśhanpïmi. Jesusman chalapacullaptinchicmi Tayta Dios juchannätaña licaycamanchic. Caymari rasunpa sumä jatun allin willacuy.
Faraón: Egipto nasyunćhu sumä puydïnincätam Faraón nipäcula. Paypa maquillanćhümi lluy imapis cacula. Jinantin nasyuncätam pay gubirnala.
Fariseo: Jesus cay pachäćhu caśhan timpum Israelcunäćhu capäcula Fariseo caśhtacunapis. Paycunam Roma-läducuna malcanman yaycapämuptin sumä-sumä cuntran śhalcapäcula. Paycuna allin rispitäśham capäcula. Jinaman Moisespa camachishantapis ama-pacha nilmi chalapaculcäla. Paycuna wañücuna śhalcamunanman quiripäculam. Masqui chaynu capäculpis lulaynincunañatacmi ichá chay camachicuymannüchu mana cala. Chaymi Jesus nila “Ishcay cära fariseocuna” nil.
Fiesta de Pan sin Levadura nishanćhuɛa talinqui “Mana Libadürayu Tanta Fista” niytam. Walanga picha paćhac wata (1500) Jesus manaläpis śhamuptin Israelcunaca Egipto nasyunpa maquinćhümi capäcula. Chaypïmi Moises Tayta Diospa munayninwan julaycamula. Chay yalapamuśhantam imaypis yalpapäcula. Chay yalpay fistachacuśhancunaćhümi jucnin fistacta “Mana libadurayu tanta fista” nipäcula. Chayćhümi mana libadurayu tantacta micapäcula. Libaduräta paycuna tincuchipäcula juchacunawanmi. Chaymi chay fistaćhu mana libadurayu tantäta micapäcula. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Ex 12.
Fiesta de Tabernáculos nishanćhuɛa talinqui “Chucllallaćhu Alawana Fista” niytam. Cay fistam watäćhu juc simäna cala. Cayćhümi Israelcuna awquilluncuna tawa ćhunca wata chunyäcäćhu capäcuśhanta yalpayninwan chucllacunallaćhu yaćhapäcula.
Galilea: Israel malcap norte-lädunćhu jucnin dipartamintu-yupayninmi cala. Chayćhütacmi Nazaretpis Capernaumpis juccunapis aśhta Galilea ućhapis cayalcäla.
Gentil nishanćhuɛa talinqui “mana-Israel nuna” niytam. Tayta Diosmi Israelcunäta nunancuna capäcunanpä aclacula. Chaymi paycuna juc caśhtacunactá nasyuncunactá ćhïniculcäla jucha-sapanninpalämi licapäculapis. Aśhta “allucuna” nipäculalämi canpis. Ñatac Tayta Dios chulin Jesusta caćhamuśhanwan cuyacuynin llapa-llapa nunapä caśhantam camalachila.
Gracia nishanćhuɛa talinqui “llaquipay” niytam. Lluy nunacunaca juchap maquinćhu cayaptinchic jinaman wiñaypa ñacayćhu canapä cayaptinchicmi Tayta Dios llaquipaycamälanchic. Caynu llaquipayculmi cuyay chulin Jesusta cay pachäman caćhamula juchanchicpi wañunanpä. Caynu llaquipayninpam canan Tayta Dioswan allinpäña licaycachimanchic. Llapan Muśhü Limalicuycämi paypa llaquipayninpïta willapayämanchic.
Griego niyan chay Grecia-läducunaćhu yaćhacunätam; paycunap limayninpis griego limay nisham cala. Cay griego limayćhümi muśhü limalicuycäpis isquirbisha cala. Cay limayćhümi jinantin chay timpu nasyuncunaca lantinaculcänanpä limapäcula.
Hebreo nishanćhuɛa talinqui “Israel limay” niytam. Israel-lädu nunacunäpa limaynintam Israel limay nipäculapis. Cay pachäman Jesus manalä śhamuptinmi cay limayta limapäcula. Chaymi punta limalicuycäpis cay Israel limay nishanćhu isquirbïsha cayan. Jesus ćhämunanpäpis cay limaytam Israelcunaca jinalla limapäcula.
Higos: “Ïgus” niymi isquirbïsha cayan. Ïgus nishan jatun plantam cala. Chaypa wayuynintam micapäcula chaquityachishallactapis ütac tantaćhu luläśhantapis. Cay ïgus tanta allinmi patanćhu ulsirayücunäpä cala.
Hijo del Hombre nishanćhuɛa talinqui “Rasun Nunap Chulin” niytam. Caynu nipäcula quiquin Jesustam. Paymi janay pachäćhu sumä munaynintapis caćhaycul cay pachäman śhamula yaɛanchicnu nunaman muyulcul. Cay limayta Daniel isquirbishan librupïmi juluśha cala yaɛanchicnu nuna cayninta tantiaycachinanpä. Chaymi yaɛanchicnu llaquiculapis, ñacalapis, imaymana sasachacuycunactapis pasala. Ñatac caynu nuna cayalpis mana juchayümi cala.
Ídolo nishanćhuɛa talinqui “taytacha” “mamacha” niycunactam. Taytachacuna luläśha cala lumicunapïtam, caśhpicunapïtam, mitucunapïtam. Chay taytachacunam waquinninɛa nuna-yupaylla, uywa-niläcuna cala. Chaycunamanmi waquin nunacunaca Diosman-yupaypis chalapaculcäla alawapäculapis. Chay taytachacunamantacmi alawayninwan imaymana uywacunacta wañulcachil custumrinmannuy uycapäcula.
Iglesia nishanćhuɛa talinqui “chalapacücuna” niytam. Chalapacücuna nipäcun may malcaćhüpis Jesusman chalapacul juntunacü nunacunätam. Manamá quiquin alawana wasictachu nipäcula sinuɛa juntunacü chalapacücunätamari. Chaymi niyan: Corintoćhu chalapäcücuna, Galaciaćhu chalapacücuna, juccunapis, nil.
Infierno nishanćhuɛa talinqui “nina waläca” niytam. Cay nina waläcäta quiquin Tayta Diosmi unanchaycula. Cay unanchäśha cala Satanaśhpäwan llapa achatuncunapämi. Chay nina waläca manamá imaypis walayta camacanɛachu. Chayćhümi Satanaśhpis llapa atïnin nunancunäpis wiñay simpripa ñacapäcunɛa. Chayman juchanchicpi mana linapämi Jesusninchic cay pachäman śhamula.
Isla ninanɛa “lamar ćhawpinćhu malca” ninanmi. Chay malcaman manam cärruwan nïtac uywacunawanpis yaycuyta atipachwanchu. Sinuɛa barcullawanmi yaycuchwan. Chay tacshacunallamanɛa ćhïnicuypi chalapacücunäta waquintá jitaycapäcula prïsüśha capäcunanpä. Chay Patmos nishanmanmari Juantapis jitaycälälila. Calatacmi jatućhaćhä islacunapis. Chaycunaćhuɛa jatun malcacunam capäcula.
Israel nunacunaca cayalcan unay timpu Abrahampa milaynincunapïta miläcunam. Mana Israelcunäñatacmi juc caśhtapi miläcuna cayalcan. Abrahamtamari Tayta Diosninchic limalicula: “Ampïtam milapäcunɛa cuintaytapis mana atipana-cama” nil. Chay nishannüllamá Dios milaycachila. Ñatac Abrahampa willcan Jacobpa jucnin śhutintacmi “Israel” nisha cala. Chay śhutictam milayninpäpis malcanpäpis ćhulälälila. Chaytam cananɛa Israel nunacuna niyalcan. Paycunamanmi Tayta Dios camachicuyninta Moiseswan uycachila.
Jesuscristo nishanćhuɛa talinqui “Salbacü Jesus” niytam. Jesucristo nishan ishcay limay jucllachäśham cayan. Cristo ninanɛa “caćhamuśhan salbacü” ninanmi. Chaymi limayninchicćhuɛa “Salbacü Jesus” niyanchic. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy “Cristo” nishanćhu. Tayta Diosmari cay pachäman chulinta caćhamula chalapacücunaca salbaculcänanpä. Cay Jesusllapmi Tayta Dios salbaycamanchic. Manamá juc imapis nï mayanpis canchu.
Judea: Israelpa sur-lädunćhu jucnin dipartamintu-yupayninmi cala. Chayćhümi Jerusalenwan Belen malcapis cayalcäla.
Judío nishanćhuɛa talinqui “Israel nuna” niytam. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy “Israel” nishanćhu.
Lepra: “lipra” niymi isquirbisha cayan. Lipra ishyay nishanca sumä ili-yupay ismuyä llillïtayänümi cala. Cay ishyayca nunacunäpa jinantin aychantam camacaycülü cala. Cay lipraca juc nunacunämanpis palcälümi cala. Chay ishyayta manam imanuypapis jampiyta atipapäculachu. Chaymi chunyäninman alapacüśha capäcula juc nunacunäman mana palcananpä. Caynu ishyaywan cäcunäta anla jucha-sapapämi licapäcula. Chaynu captinpis Jesusɛa maquinwan yatayculmi sanaycachila.
Levadura: “libadüra” niymi isquirbisha cayan. Libadüra nishanca juc pulbu-yupayllam cala. Chaytam arinäwan chapupäcula tantacta lulapäcunanpä. Jinaptinmi tantäta punquichimula. Caynu libadürayu tantactam Israelcunaca Egiptupi yaluśhan yalpay fistanćhu mana micapäculachu. Libadüraca juchawantacmi tincuycachisha calapis. Chaymi mana libadurayüllacta fistanćhuɛa micapäcula.
Ley de Moises nishanćhuɛa talinqui “Moisespa camachicuynin” niytam. Israelcunaca Egipto nasyunpa maquinćhu cayalcaptinmi Tayta Diospa munayninwan Moises julamula. Chaynu yalalcamul chunyäcäćhu cayalcaptinñam Tayta Dios camachicuyta Moisesman uycula Sinai nishan ulüćhu. Chay camachicuyćhümi imanuypa alawapäcunanpäpis, imanuypa Tayta Diospa śhunɛunpänuy cawsapäcunapäpis cala. Chay timpucuna camachicuypa mastá pinsapäcula Genesista, Exodocta, Leviticocta, Numerosta, Deuteronomiocunallactam.
Lugar Santo, Lugar Santísimo: “Lugar santo” nishanćhuɛa talinqui “chuya sityu” niytam. Ñatac “Lugar santísimo” nishanćhuɛa talinqui “sumä chuya-chuya sityu” niytam. Chay sityucunam Diospa chuya wasinpa lulinćhu cala. Chay chuya sityuman sasirdüticunällam yaycapäcula. Chay sumä chuya-chuya sityumanɛa sumä puydï sasirdütillam wataćhülä juc cutilla yaycula canpis. Caypi masta yaćhaycunayquipä licaycuy 1R 6.3; 2Cr 3.4; 1R 7.15-22; 2Cr 3.15-17; Heb 8.2, 9.11-12.
Maná nishanćhuɛa talinqui “maná tanta” niytam. Maná tanta nishanca laśhta-yupay uchucha äwaśhcunänüllam cala. Israelcunaca chunyäcäćhu cayalcaptinmi Tayta Dios chay maná tantacta uycula. Israelcunaca tawa ćhunca watam chay chunyäcunäćhu capäcula chay micuyta micuśhtin. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Ex 16 y Nm 11.4-9.
Mar nishanćhuɛa talinqui “lamar” niytam. Cay lamarca manam ućhacunanüllachu nï mayucunanüllachu cayan, sinuɛa sumä-sumä mana camacaycü yacullam cayan. Cay lamarpam barcucunapis pulipäcun.
Nardo nishan India nasyunćhu wiñä lantam. Sapinpi mishqui aśhnä pirfümicta lulapäcun. Chaymi sumä alli ćhaniyu. Chaymari Jesuspa ächanman ashchay jillpuycuśhan nardo pirfümipis quimsa paćhac trabajup ćhanin cacula (Marcos 14.3).
Nuevo Testamento nishanćhuɛa talinqui “muśhü limalicuy” niytam. Tayta Dios Israelcunäta aclacula paypa malcan cananpämi. Cay camachicuy nishanmannu cawsayta mana atipapäcuptinmi Tayta Dios caćhaycüla aychanpa munaśhanćhu cawsapäcunanpä. Chaynu cayalpis sumä cuyacuyniyu llaquipayniyu calmi Tayta Dios juc muśhü limalicuyta ishpichila. Chayćhümi ichá Jesus wañuśhallanman chalapacuyllanpa juchancunacta pampachaycuśha cala. Chaymi quiquin Jesus nila: “Cay jićhaśha yawarnïwanmá muśhü limalicuśhäta tacyalpachishä llapa juchacuna pampachäśha cananpä” nil.
Obispo nishanćhuɛa talinqui “caminaycü” “michï” niycunactam. Masta yaćhaycunayquipä licaycuy Tito 1.5-7; 3.1-8
Olivos: “Ulibus” niymi isquirbïsha cayan. Ulibus nishan jatun lantam cala. Cullunpïtam wasicunacta imacunactapis lulapäcula. Wayuyninpïñatacmi asayticta lulapäcula. Nunacunämi cayta plantapäcula. Munti Ulibuspis nishancäñatacmi quiquillanpi wiñacü cala. Caypa wayuynin uchuca mana bälï-camam cala.
Oro: “Üru” niymi isquirbïsha cayan. Üru nishan allpa lulipi juluśhacunam cacuyan. Chay sumä-sumä ćhaniyümi cayan. Cay ürupïtam lulapäcun imaymana aläjacunacta: cullarcunacta, anillucunacta, curunacunacta, juccunactapis. Chaynütacmi Diospa chuya wasinpis partiɛa üruwan pasäśha cacula. Chayćhu imaymana cäcunäpis üruwan pasäśham cala. Üruca tincuchisha cayan sumä chuya cäcäwanmi.
Pascua nishanćhuɛa talinqui “Egiptopi Libracuśhan Fista” niytam. Israel caśhtacunämi Egipto nasyunpa maquinćhu cayalcäla. Chaypïtam Tayta Dios Moiseswan julaycachimula. Chaypa maquinpi yalapämuśhanta yalpayninwanmi watan-watan jatun fistacta fistachaculcäla. Chay fistamanmi mayćhu cä Israelcunäpis Jerusalenman cutipämü capäcula. Chayćhümi Tayta Dios juchancunapi pampachaycunanpä jinaman alawaycälinanpäpis custumrinmannuy lulapäcula.
Pentecostés nishanćhuɛa talinqui “Cusicha Fista” niytam. “Pentecostes” nishanɛa “picha ćhunca muyun” ninanmi. Chay mana libadürayu tanta fista allaycuśhanpi picha ćhunca muyun pasäluptinmi wamä cusichancunapi fistachacuy cala. Chaymi cay fistacta “wamä cusïcha fista” ütac “simäna fista” nipäcula. Cay Cusicha fistacta Israelcunaca unay timpupïmi watan-watan fistachaculcäla. Chaymi Jesusninchic cay pachäman ćhamuptinpis jinalla Israelcunaca lulapäcula. Jesus janay pachäta cuticuptinpis yaćhapacünincuna chay fistaćhu juntulayalcaptin Chuya Ispiritu jiɛalpämula.
Perla nishanćhuɛa talinqui “pirla” niytam. Pirlacuna sumä ćhaniyü-cama uchuchä uylu-nilä caćhi-lumi-yupay chipyayä-cama lamarcäćhu cayan. Chay lamarcäćhu ostra nishanpa lulïninćhu cäcunamari.
Pesebre nishanćhuɛa talinqui “uywacunap mućhcan” niytam. Caymi cuadrädunuy mućhca-yupay batya cala. Caymanmi uywancunacta micuyninta alapäcula. Maycäćhu jamaculcänanpä mana captinmi Jesus näsïluptin maman Maria ćhaćhaycachila.
Poncio Pilato: Roma nasyunćhu sumä puydï mandacücäpa mandayta yanapäninmi Poncio-Pilato cala. Paymi Judea-lädućhu mandayta yanapänanpä ćhulaśha cala.
Profeta nishanćhuɛa talinqui “willacü” niytam. Cay willacü nunam unay timpućhu quiquin Tayta Diospa yanapayninwan willaculcäla. Cay willacü nunacunätam Tayta Dios tantiaycachila yaćhaycachila śhamü timpucunäćhu ima pasanancunactapis willacunanpä. Jinamanmi Dios munaśhannuy nunacunaca imanuypapis cawsapäcunanpä willaculatac. Caynu willacü achcam capacula. Waquinnincuna cayalcan Moisés, Isaias, Jeremías, Daniel, Joel, juccunapis.
Puerto nishanćhuɛa talinqui “Lamar patanćhu malca” niytam. Abisnintá malcam cala, ñatac waquincunaćhuɛa lamarpa patanćhu barcu śhaycuycunanpä allin cäcunätam chaynu nipäcula.
Purificar nishanćhuɛa talinqui “chuyanchay” niytam. Israelcunämi mana allin anlapä licapäcula: wañüśha nunacta yataycuyta, mana allin nunacta yataycuytapis, waćhacücäta yataycuytapis, lipra ishyaywan cäcäpïtapis, jinaman juccunapïtapis. Chaycunacta yataycälälil ütac chaycunaćhu cayal anlapa licaśham capäcula. Chaymi allin chuya Diospä capäcunanpä custumrinmannuy imaymanacta uycapäcula lulapäcula.
Red nishanćhuɛa talinqui “challwa chalacu” niytam. Caymi ñañu naylun-niläpi luläśha cala. Caywanmi challwacta chalapäcula. Diospa gubirnun tincuchisha challwa chalacämannümi cayan. Licaycuy Mt 13.47-49.
Rey nishanćhuɛa talinqui “puydï mandä” niytam. Cay puydï mandäcämi jinantin Roma-lädup sumä mandäninca cacula. Paymi juc malcaćhü-cama mandawshïta yanapänanpä jucta ćhulaycü cala. Pay awniptinmi imapis lulacacunman, mana munaptinɛa manamá imapis lulaśhachu cala.
Rollo, pergamino nishanćhuɛa talinqui “calaśh utaćhu luläśha libru” niytam. Utapïta tuqui chaquïchisha mana millwayu pitwïsham cala. Chay calaśh utaman isquirbiyculmi pitwipäcula. Má, licaycuy 2 Tim 4.13
Roma: Chay timpu jinantin nasyuncunäpa sumä puydï malcanmi Roma cala. Cay malcam illaynincunaćhüpis cachacuncunaćhüpis sumä-sumä caculläla. Chaymi achca nasyuncunacta nunacunacta maquinćhu uywala. Jesus timpućhüpis cay malcam jinantin Israeltapis maquillanćhu cachila.
Sábado nishanćhuɛa talinqui “warda muyun” niytam. Hebreo limaypïmi śhamun. “Jamaycuy” ütac “manalcuy” ninanmi. Israel caśhtacunaca warda muyunćhu manam imallactapis lulaycälilachu. Manamá nï uywallancunactapis michipäculachu, nï uywaynincunactapis lulachipäculachu. Cay warda muyunćhu luläcunacá aśhta wañuchisham capäculapis. Ñatac Jesus warda muyunćhu ishyäcunacta sänachiptinmi Israelpa puydïnincuna jamuyapäcula, mana allin jalutacü nunapä licapäculapis. Israelcunaca sabado muyuncätam warda muyunpa licapäcula.
Sacerdote: “Sasirdüti” niymi isquirbisha cayan. Sasirdüti capäcula Levïpa llapa milayllancunam. Cay sasirdüticunaca manañam ima lulaycunactapis ucupaculcälañachu. Aśhwanpa Diospa wasinllaćhüñam lulaynin capäcula. Payllam lluy malcantinpä Diosta anradisicücäpis mañacücäpis capäcula. Chaymi nunacunäpa juchanta Tayta Dios pampachaycunanpäpis custumrinmannuy uywacunactapis cañaycü cala. Paycunallam unanchäśha capäcula Diosman uycälinanpä.
Sacrificar nishanćhuɛa talinqui “Diospa uy” “Diospa cañay” niycunactam. Israelcunaca Tayta Diospa nunancuna capäculmi imaypis paypa munayninmannu cawsapäcunan cala. Chaymi śhunɛunpänuy mana cawsälälilɛa ütac imallaćhüpis mana allinta lulälälilɛa sasirdütiman uywacunacta apapäcula. Payñatacmi custumrinmannuy Tayta Diosman uycula chay nunap juchan pampachaycuśha cananpä. Chaynütacmi anradisicuypïta micuytapis ütac juctapis sasirdütiman uycapäcula, Payñatacmi Tayta Diosman uycula.
Saduceo: Israelcunäćhümi waquinnin Israelcuna capäcula juc grupu saduseo nishacuna capäcula. Paycunam Moisespa camachicuyninta yaćhachicü-cama capäcula. Paycuna camachicuyta ama-pacha niyalcalpis lulayninćhüñatacmi ichá nishancäta mana ancha lulapäculachu. Manatacmi wañücuna śhalcamunanmanpis quiripäculachu, nï anjilcuna caśhantapis. Saduseocunaca malcanman Roma-läducuna yaycapämuśhanta awnipäculam. Jinalmi juccunapïpis mas alli cäniyü-cama capäcula.
Samaria, Samaritano: “Samaritano” nishanćhuɛa talinqui “Samaria lädu nuna” niytam. Samaria malca Israel nasyunpa ćhawpinćhu jucnin dipartamintu-yupayninmi cala. Chay nunacunaca Israel caśhtawan jucllachanacüśhanpi milayninmi capäcula. Chaymi Israelcunaca mana allin jucha-sapapä licapäcula aśhta ćhïninaculcälalämi canpis. Chaymi. Samaria-lädup ćhawpinpapis Israelcunaca mana pasaycäliyta munapäculachu.
Sanhedrín nishanćhuɛa talinqui “Cunsïjup puydïnincuna” niytam. Israel malcap puydïnincunam anćhish ćhunca jucniyü-yupay (71) capäcula. Caycunam fiscuna-yupaypis imactapis arrinlaycunanpä licaycälila. Chay cunsïjup puydïnincunap maquinmanmi Jesuspis, Pablopis, juccunapis cäraycunanpä ćhulaycuśha capäcula.
Santo, santificar: “Santo” nishanćhuɛa talinqui “chuyanchäśha” “japachäśha” niycunactam. Chuyanchäśha nipäcula mana juchayu Diospa śhunɛunpänuy allin caycücätam. Cay pachäćhu manamá rasunpa imallapis nï mayanllapis chuya cayculachu. Jesusllam rasunpa chuyacá. Chaymi mayanpis Jesusman chalapacücá chuyaña licaliycunchic.
Satanás: “Satanaśh” niymi isquirbïsha cayan. Payɛa mana allin ispiritum. Beelzebú nipäculatacmi. Unayɛa sumä tuquish yaćhayniyu anjilmi cala. Dioswan iwal cayta munayninwanmi anjil cayninpi wicapachicämula. Chay-pachapïtam Satanaśhña cayan. Paymi Tayta Diospa cuntran sumä sumä cayan, nunacunätapis mana allincällaćhu cawsachiyta jicutayan. Caymi llapa achatucunap, supaycunap puydïninca cayan. Cay Satanaśhtam Tayta Dios juc-pun wiña-wiñaypa mućhuycachinɛa.
Sello: “Sïllu” niymi isquirbïsha cayan. Chay surtija-yupaycunam cala. Chayćhümi nunanninpa śhutinta ütac liträtunta apapäcula. Chaymi ima lulanacuycunaćhüpis ütac limacuycunäćhüpis awninacälälilɛa cay sïlluwan unanchaycapäcula. Jinaycuptinmi sumä tacyalpachishaña cala. Manañam ipaman cutichipäcunan calachu. Chaymi Jesusman chalapacücunäpis Chuya Ispirituwan unanchäśhaña cayanchic sïlluwan-yupaypis. Licaycuy Ef 4.30.
Sinagoga nishanćhuɛa talinqui “juntunacunan wasi” niytam. Cay juntunacuna wasi nishanmi malcaćhü-cama lulaśha cala. Chayćhümi llapa Israel caśhtacunaca juntunaculcäla limanaculcänanpäpis, yaćhachinaculcänanpäpis ütac Moisepa camachicuyninta lïgipäcunanpäpis.
Tabernáculo nishanćhuɛa talinqui “alawana carpa” niytam. Israelcunaca Egiptop maquinpi yalälälimulmi chunyäcäćhu pulipäcula. Chayćhu Tayta Diosta alawaycälinanpämi ütac limaycälinanpämi chay alawana carpacta quiquin Dios lulachila. Chayta juc-läduman pasapäculpis pasquilculmi apaculcäla. Chayćhüpis chaynütacmi śhalcachipäcula. Cay alawana carpaman sasirdüticunällam yaycapäcula, juccunacá waśhallaćhümi capäcula.
Templo nishanćhuɛa talinqui “Diospa chuya wasi” niytam. Tayta Diosta alawananpämi Israelcunaca jatun wasicta capillactanuy Jerusalenćhu śhalcachipäcula. Chaymi jatućhä lumicunawan lluy curralchäśha cacula. Chay quiquin wasip muyülïnincunaćhüpis juc wasichacunapis, plasa-niläcunapis lluymi cacula. Chay lluy lluytan Diospa chuya wasin nipäcula. Chay Diospa chuya wasi quiquin chuya lulinman sasirdüticunällam yaycapäcula Diosta uycälinanpäpis jinaman nunacunäpi, mañacapunanpäpis. Waquin nunacuná chay plasa-nilänincunallamanmi yaycapäcü cala.
Trono nishanćhuɛa talinqui “täcunan” niytam. Täcunan nin puydï mandacücunap mandananpä dispächuntam. Chayman täcü capäcula sumä puydïllanmi, mandällanmi. Chaypïmi imactapis licaycü ütac cäraycüpis cala.
Uva: “Üba” niymi isquirbïsha cayan. Üba nishanɛa wayuyniyu lantam. Chay übactam apchichipäcula yacunta upyapäcunanpä. Anchap unay cachipäcuptinɛa sumämi puɛumula. Chay üba lantawanmi Jesús quiquin tincuchicun. Licaycuy Juan 15.1-17.